Shloka 23
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
Devanagari script
मृदुशीलं तथा प्राज्ञं शूरं चार्थविधानवित् । स्वकर्मणि नियुञ्जीत ये चान्ये च बलाधिका:,कार्यसाधनके उपायको जाननेवाला राजा अपने कार्योमें कोमल-स्वभाव, विद्वान् तथा शूरवीर मनुष्यको तथा अन्य जो अधिक बलशाली व्यक्ति हों, उनको नियुक्त करे
Transliteration
mṛduśīlaṃ tathā prājñaṃ śūraṃ cārthavidhānavit | svakarmaṇi niyuñjīta ye cānye ca balādhikāḥ ||
Translation
جو بادشاہ کام نکالنے کے طریقے جانتا ہو، وہ اپنے اپنے فرائض پر نرم خو، دانا (پراج्ञ) اور بہادر مرد کو مقرر کرے؛ اور جو دوسرے لوگ قوت میں برتر ہوں، انہیں بھی مناسب کاموں میں لگائے۔
Word by Word
मृदुशीलम्gentle-natured
मृदुशीलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमृदुशील
FormMasculine, Accusative, Singular
तथाand also/likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
प्राज्ञम्wise
प्राज्ञम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्राज्ञ
FormMasculine, Accusative, Singular
शूरम्brave/heroic
शूरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अर्थविधानवित्knower of means/arrangements for accomplishing purposes
अर्थविधानवित्:
Karma
TypeAdjective
Rootअर्थविधानविद्
FormMasculine, Accusative, Singular
स्वकर्मणिin (his/their) own duty/work
स्वकर्मणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्वकर्मन्
FormNeuter, Locative, Singular
नियुञ्जीतshould नियुक्त/engage/appoint
नियुञ्जीत:
TypeVerb
Rootनि + युज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
येwho (those who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypeAdjective
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
बलाधिकाःsuperior in strength/more powerful
बलाधिकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootबलाधिक
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes