Shloka 72
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
Devanagari script
ततो विज्ञातचरित: सत्कृत्य स विमोक्षित: । परिष्वक्तश्न सस्नेहं मृगेन्द्रेण पुनः: पुन:,इससे शेरको सियारकी सच्चरित्रताका पता चल गया और उसने उसका सत्कार करके उसे इस अभियोगसे मुक्त कर दिया। इतना ही नहीं, मृगराजने स्नेहपूर्वक बारंबार अपने सचिवको गलेसे लगाया
Translation
اس سے شیر کو گیدڑ کے سچے کردار کا علم ہو گیا۔ اس نے اس کی عزت افزائی کر کے اسے اس الزام سے بری کر دیا؛ اور یہی نہیں، مِرگ راج نے محبت سے بار بار اپنے سیکرٹری کو گلے لگایا۔
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
विज्ञात-चरितःwhose conduct was known/ascertained
विज्ञात-चरितः:
Karta
TypeAdjective
Rootविज्ञातचरित
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्कृत्यhaving honored, after honoring
सत्कृत्य:
TypeVerb
Rootसत् + कृ
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
विमोक्षितःwas released, was set free
विमोक्षितः:
TypeVerb
Rootवि + मुच्
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle
परिष्वक्तःwas embraced
परिष्वक्तः:
TypeVerb
Rootपरि + स्वज्
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
सस्नेहम्affectionately, with affection
सस्नेहम्:
TypeIndeclinable
Rootसस्नेह
मृगेन्द्रेणby the lion (lord of beasts)
मृगेन्द्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootमृगेन्द्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes