Shloka 3
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
Devanagari script
पुरिकायां पुरि पुरा श्रीमत्यां पौरिको नृप: । परहिंसारति: क्रूरो बभूव पुरुषाधम:,पूर्वकालकी बात है, प्रचुर धन-धान्यसे सम्पन्न पुरिका नामकी नगरीमें पौरिक नामसे प्रसिद्ध एक राजा राज्य करता था। वह बड़ा ही क्रूर और नराधम था, दूसरे प्राणियोंकी हिंसामें ही उसका मन लगता था
Translation
قدیم زمانے کی بات ہے: دولت و غلّے سے مالا مال ‘پورِکا’ نامی نگر میں ‘پَورِک’ نام کا ایک راجا حکومت کرتا تھا۔ وہ نہایت سفّاک، نرادھم، اور دوسروں کی ہنسا میں ڈوبا ہوا تھا۔
Word by Word
पुरिकायाम्in (the city) Purikā
पुरिकायाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरिका
FormFeminine, Locative, Singular
पुरिin the city
पुरि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुर
FormFeminine, Locative, Singular
पुराformerly, once
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
श्रीमत्याम्in the prosperous (one)
श्रीमत्याम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootश्रीमती
FormFeminine, Locative, Singular
पौरिकःPaurika (name)
पौरिकः:
Karta
TypeNoun
Rootपौरिक
FormMasculine, Nominative, Singular
नृपःking
नृपः:
Karta
TypeNoun
Rootनृप
FormMasculine, Nominative, Singular
परहिंसारतिःdelighting in harming others
परहिंसारतिः:
Karta
TypeAdjective
Rootपर-हिंसा-रति
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रूरःcruel
क्रूरः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्रूर
FormMasculine, Nominative, Singular
बभूवbecame / was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
पुरुषाधमःthe lowest of men
पुरुषाधमः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष-अधम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes