Shloka 5
Durgātitaraṇa—Conduct for Crossing Difficulties (दुर्गातितरणम्)
Devanagari script
वासयन्त्यतिथीन् नित्य नित्यं ये चानसूयका: । नित्यं स्वाध्यायशीलाश्न दुर्गाण्यतितरन्ति ते,जो प्रतिदिन अतिथियोंको अपने घरमें सत्कारपूर्वक ठहराते हैं, कभी किसीके दोष नहीं देखते हैं तथा नित्य नियमपूर्वक वेदादि सदग्रन्थोंका स्वाध्याय करते रहते हैं, वे दुर्गम संकटोंसे पार हो जाते हैं
Transliteration
bhīṣma uvāca | vāsayanty atithīn nityaṁ nityaṁ ye cān asūyakāḥ | nityaṁ svādhyāya-śīlāś ca durgāṇy atitaranti te ||
Translation
جو ہر روز مہمانوں کو عزت کے ساتھ ٹھہراتے ہیں، جو ہمیشہ انَسُویا—یعنی عیب جوئی اور حسد سے پاک—رہتے ہیں، اور جو روزانہ پابندی کے ساتھ سوادھیائے میں لگے رہتے ہیں—وہ دشوار بحرانوں سے پار ہو جاتے ہیں۔
Word by Word
वासयन्तिthey cause to dwell / they lodge (guests)
वासयन्ति:
TypeVerb
Rootवासय् (णिच्) / वस्
Formलट् (Present Indicative), 3, Plural, Parasmaipada
अतिथीन्guests
अतिथीन्:
Karma
TypeNoun
Rootअतिथि
FormMasculine, Accusative, Plural
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
नित्यम्constantly
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
येwho (those who)
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अनसूयकाःnon-censorious / not fault-finding
अनसूयकाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनसूयक
FormMasculine, Nominative, Plural
नित्यम्always
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
स्वाध्यायशीलाःhabitually devoted to self-study (of Veda)
स्वाध्यायशीलाः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्वाध्याय-शील
FormMasculine, Nominative, Plural
दुर्गाणिdifficult passages / hardships / crises
दुर्गाणि:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्ग
FormNeuter, Accusative, Plural
अतितरन्तिthey cross over / overcome
अतितरन्ति:
TypeVerb
Rootअति-तॄ
Formलट् (Present Indicative), 3, Plural, Parasmaipada
तेthey (those people)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaA
atithi (guest)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes