Shloka 7
Ānṛśaṃsya, Amātya-Guṇa, and Reconciliatory Counsel (आनृशंस्य–अमात्यगुण–संधि-उपदेशः)
Devanagari script
यस्त्वं प्रच्यावितो राज्याद् व्यसन चोत्तमं गत: । आनुृशंस्येन वृत्तेन क्षत्रियेच्छसि जीवितुम्
Translation
اے راجکمار! تمہیں راج سے معزول کر دیا گیا ہے اور تم سخت ترین مصیبت میں جا پڑے ہو؛ پھر بھی تم نے درندگی کا راستہ نہیں اپنایا—تم رحم دل رویّے کے ساتھ ہی ایک کشتریہ کی طرح جینا چاہتے ہو۔
Word by Word
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रच्यावितःhas been driven out / displaced
प्रच्यावितः:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-च्यु (च्युत्/च्यावित as causative past passive participle)
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle, causative sense)
राज्यात्from the kingdom
राज्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Ablative, Singular
व्यसनम्calamity, misfortune
व्यसनम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्यसन
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उत्तमम्great, extreme
उत्तमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउत्तम
FormNeuter, Accusative, Singular
गतःhaving gone / having fallen into
गतः:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormMasculine, Nominative, Singular, क्त (past active participle)
आनृशंस्येनby compassion / by non-cruelty
आनृशंस्येन:
Karana
TypeNoun
Rootआनृशंस्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
वृत्तेनby conduct, by behavior
वृत्तेन:
Karana
TypeNoun
Rootवृत्त
FormNeuter, Instrumental, Singular
क्षत्रियO Kshatriya
क्षत्रिय:
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
FormMasculine, Vocative, Singular
इच्छसिyou wish, you desire
इच्छसि:
TypeVerb
Rootइष् (इच्छ्)
FormPresent, Indicative, Second, Singular, Parasmaipada
जीवितुम्to live
जीवितुम्:
TypeVerb
Rootजीव्
Formतुमुन् (infinitive)
राजकुमारO prince
राजकुमार:
TypeNoun
Rootराजकुमार
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes