Shloka 26
Jaitrya-nimitta: Signs of Prospective Victory and the Priority of Conciliation (जयलक्षण-निमित्त तथा सान्त्व-प्रधान नीति)
Devanagari script
तेषां सान्त्वं क्रूरमिश्रं प्रणेतव्यं पुनः पुन: । सम्पीड्यमाना हि परैयोंगमायान्ति सर्वतः,उन देशवासियोंके प्रति कठोरताके साथ-साथ सान्त्वनापूर्ण मधुर वचनोंका बारंबार प्रयोग करना चाहिये; अन्यथा केवल कठोर वचनोंसे पीड़ित हो वे सब ओरसे जाकर शत्रुओंके साथ मिल जाते हैं
Translation
ان رعایا کے ساتھ سختی کے ساتھ ساتھ تسلی آمیز شیریں کلام بھی بار بار برتنا چاہیے؛ کیونکہ صرف سخت باتوں سے دل آزردہ ہو کر وہ ہر سمت سے ہٹ کر دشمنوں سے جا ملتے ہیں۔
Word by Word
तेषाम्of them / for them
तेषाम्:
Sampradana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
सान्त्वम्conciliation, soothing (speech/act)
सान्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootसान्त्व
FormNeuter, Accusative, Singular
क्रूर-मिश्रम्mixed with harshness
क्रूर-मिश्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्रूर + मिश्र
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रणेतव्यम्should be employed/used (is to be applied)
प्रणेतव्यम्:
Karma
TypeVerb
Rootप्र-नी (नीञ्)
Formतव्यत् (gerundive), Passive sense (obligation), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain (repeatedly)
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
सम्पीड्यमानाःbeing oppressed/harassed
सम्पीड्यमानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-पीड्
Formशानच् (present passive participle), Masculine, Nominative, Plural
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
परैःby others / by enemies
परैः:
Karana
TypeNoun/Adjective
Rootपर
FormMasculine, Instrumental, Plural
योगम्alliance, joining
योगम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Accusative, Singular
आयान्तिthey go/come (they resort)
आयान्ति:
TypeVerb
Rootआ-या (या)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
सर्वतःfrom all sides / in every way
सर्वतः:
TypeIndeclinable
Rootसर्वतः
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes