Shloka 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ “लोक मिलाकर कुल ४३ ६ “लोक हैं।) न२्््स्निताय श््यु कर - आचार्य नीलकण्ठकी सम्मतिके अनुसार चार्वाक संन्यासी मुनिके वेषमें विचरनेवाला एक नास्तिक राक्षस था। पजञज्चषष्टितमो< ध्याय: दुर्योधनकी दशा देखकर अभश्वत्थामाका विषाद, प्रतिज्ञा और सेनापतिके पदपर अभिषेक संजय उवाच वार्तिकाणां सकाशात् तु श्र॒त्वा दुर्योधनं हतम् । हतशिष्टास्ततो राजन् कौरवाणां महारथा:
sañjaya uvāca | vārtikāṇāṃ sakāśāt tu śrutvā duryodhanaṃ hatam | hataśiṣṭās tato rājan kauravāṇāṃ mahārathāḥ ||
سنجے نے کہا—اے راجن! قاصدوں سے یہ سن کر کہ دُریودھن مارا گیا ہے، کوروؤں کے جو مہارتھی قتلِ عام کے بعد باقی رہ گئے تھے، وہ (غم اور اضطراب سے) بے قرار ہو اٹھے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral and psychological aftermath of violent choices: when a cause rooted in adharma collapses, even the mightiest survivors are left to face grief, disorientation, and the consequences of loyalty to a fallen, unrighteous leadership.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that news has arrived—through messengers—that Duryodhana has been killed. The remaining Kaurava great warriors, the few survivors of the carnage, react to this turning point, setting up the ensuing events of the chapter.