Shloka 20
Śalya’s Consecration as Senāpati and Kṛṣṇa’s Counsel to Yudhiṣṭhira (शल्यस्य सेनापत्यभिषेकः)
भागिनेयान् निजांस्त्यक्त्वा कृतज्ञोडस्मानुपागत: । महासेनो महाबाहुर्महासेन इवापर:,ये ऐसे कृतज्ञ हैं कि अपने सगे भानजोंको भी छोड़कर हमारे पक्षमें आ गये हैं। ये महाबाहु शल्य दूसरे महासेन (कार्तिकेय)-के समान महती सेनासे सम्पन्न हैं
bhāgineyān nijāṁs tyaktvā kṛtajño ’smān upāgataḥ | mahāseno mahābāhur mahāsena ivāparaḥ ||
سنجے نے کہا— “احسان مندی کے باعث اس نے اپنے سگے بھانجوں کو بھی چھوڑ کر ہمارے پَکش میں آنا قبول کیا ہے۔ وہ مہاباہو شلیہ عظیم لشکر کا مالک ہے اور قوت میں گویا دوسرا مہاسین (کارتیکے) ہے۔”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds kṛtajñatā (gratitude/remembering a benefit) as a powerful ethical motive that can override even close kinship ties; it also shows how warriors are praised through divine comparison to strengthen morale and legitimacy.
Sañjaya describes Śalya’s alignment with the Kauravas: despite having close family connections on the opposing side (his sister’s sons), Śalya comes to ‘our’ camp out of gratitude, and is portrayed as a formidable commander, likened to Mahāsena (Kārttikeya).