Shloka 25

Kurukṣetra–Samantapañcaka Māhātmya: King Kuru’s Ploughing and Indra’s Boon (प्रजापतेरुत्तरवेदिः समन्तपञ्चकं)

Devanagari script

दुःखितो भरतश्रेष्ठ तस्या रूपबलात्कृत: । उन्होंने शर्तके अनुसार उसकी तपस्याका आधा भाग बड़े कष्टसे स्वीकार किया। फिर वे भी अपने शरीरका परित्याग करके उसीके पथपर चले गये। भरतश्रेष्ठ) वे उसके रूपपर बलात्‌ आकृष्ट होकर अत्यन्त दुःखी हो गये थे ।। एतत्ते वृद्धकन्याया व्याख्यातं चरितं महत्‌

Transliteration

duḥkhito bharataśreṣṭha tasyā rūpabalāt kṛtaḥ | etat te vṛddhakanyāyā vyākhyātaṃ caritaṃ mahat ||

Translation

ویشَمپایَن نے کہا—اے بھرت شریشٹھ! اس کے حسن کی قوت نے اسے زبردستی اپنی طرف کھینچ لیا اور وہ نہایت غمگین ہو گیا۔ یوں میں نے تم سے اس بوڑھی کنواری کی عظیم سرگزشت بیان کی۔

Word by Word

दुःखितःdistressed, sorrowful

भरतश्रेष्ठO best of the Bharatas

तस्याःof her

रूपbeauty, form

बलात्by force, forcibly

कृतःmade, rendered (i.e., made to be)

एतत्this

तेto you / for you

वृद्धकन्यायाःof the aged maiden

व्याख्यातम्explained, narrated

चरितम्conduct, story, deeds

महत्great

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Bharata (as a dynastic epithet in the address bharataśreṣṭha)

vṛddhakanyā (the aged maiden; unnamed here)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes