Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Vṛddha-kanyā-carita and Balarāma’s Kurukṣetra Inquiry (वृद्धकन्या-चरितम् / कुरुक्षेत्रफल-प्रश्नः)

जानन्ति त्वां सरिच्छेछे मुनय: संशितव्रता: । मम प्रियकरी चापि सतत प्रियदर्शने,“महाभागे! तुम पूर्वकालमें ब्रह्माजीके सरोवरसे प्रकट हुई हो। सरिताओंमें श्रेष्ठ सरस्वती! कठोर व्रतका पालन करनेवाले मुनि तुम्हारी महिमाको जानते हैं। प्रियदर्शने! तुम सदा मेरा भी प्रिय करती रही हो; अतः वरवर्णिनि! तुम्हारा यह लोकभावन महान पुत्र तुम्हारे ही नामपर “सारस्वत” कहलायेगा

jānanti tvāṃ saricchreṣṭhe munayaḥ saṃśitavratāḥ | mama priyakarī cāpi satataṃ priyadarśane | mahābhāge tvaṃ pūrvakāle brahmaṇaḥ sarovarāt prādurbhūtā | saritāṃ śreṣṭhe sarasvati | kaṭhoravratapālanā munayas tava mahimānaṃ jānanti | priyadarśane tvaṃ satataṃ mama api priyam ācaritavatī | ataḥ varavarṇini tava ayaṃ lokabhāvanaḥ mahān putras tavaiva nāmnā “sārasvata” iti khyātiṃ gamiṣyati |

وَیشَمپایَن نے کہا—اے ندیوں میں شریشٹھ! سخت ورت رکھنے والے مُنی تیری مہِما جانتے ہیں؛ اے خوش‌نما! تو ہمیشہ میرا بھی بھلا کرتی رہی ہے۔ اے مہابھاگے—جو قدیم زمانے میں برہما کے سرور سے ظاہر ہوئی—اے سرسوتی! دنیا کی بھلائی کرنے والا تیرا یہ عظیم بیٹا تیرے ہی نام سے ‘سارَسوت’ کہلائے گا۔

जानन्तिknow
जानन्ति:
Karta
TypeVerb
Rootज्ञा (जानाति)
FormLat (Present), 3rd, Plural, Parasmaipada
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Accusative, Singular
सरित्-श्रेष्ठेO best among rivers
सरित्-श्रेष्ठे:
TypeNoun
Rootसरित्-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative, Singular
मुनयःsages
मुनयः:
Karta
TypeNoun
Rootमुनि
FormMasculine, Nominative, Plural
संशित-व्रताःof sharpened/strict vows
संशित-व्रताः:
TypeAdjective
Rootसंशित-व्रत (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
ममof me / my
मम:
TypeNoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
प्रिय-करीdoing what is dear; beneficent
प्रिय-करी:
TypeAdjective
Rootप्रिय-कर (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
सततम्always
सततम्:
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
प्रिय-दर्शनेO lovely-looking one
प्रिय-दर्शने:
TypeNoun
Rootप्रिय-दर्शन (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
S
Sarasvatī
B
Brahmā
M
munayaḥ (sages)
B
Brahmā’s lake (sarovara)
S
Sārasvata (name/epithet of the son)