Previous Verse
Next Verse

Shloka 101

Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission

सुविभक्तशरीराश्व दीप्तिमन्त: स्वलंकृता: । पिड़ाक्षा: शड्कुकर्णाश्न रक्तनासाश्न भारत

suvibhaktaśarīrāśvā dīptimantaḥ svalankṛtāḥ | piḍākṣāḥ śaṅkukarṇāś ca raktanāsāś ca bhārata ||

وَیشَمپایَن نے کہا— اے بھارت! اُن کے گھوڑوں کے بدن نہایت متناسب تھے؛ ہر عضو صاف اور خوبصورتی سے بنا ہوا دکھائی دیتا تھا۔ وہ قوت و جلال سے دمکتے تھے اور عمدہ ساز و سامان اور زیورات سے آراستہ تھے۔ اُن کی آنکھیں پِنگل تھیں، کان مخروط کی مانند تھے، اور نتھنوں میں سرخی جھلکتی تھی۔

सुविभक्तशरीराश्वाःthose (horses) whose bodies are well-proportioned
सुविभक्तशरीराश्वाः:
Karta
TypeNoun
Rootसुविभक्त-शरीर-अश्व
FormMasculine, Nominative, Plural
दीप्तिमन्तःradiant, shining
दीप्तिमन्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootदीप्तिमन्त्
FormMasculine, Nominative, Plural
स्वलंकृताःwell-adorned
स्वलंकृताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसु-लंकृत
FormMasculine, Nominative, Plural
पिङ्गाक्षाःhaving tawny/brownish eyes
पिङ्गाक्षाः:
Karta
TypeAdjective
Rootपिङ्गल-अक्ष
FormMasculine, Nominative, Plural
शङ्कुकर्णाःhaving cone-like ears
शङ्कुकर्णाः:
Karta
TypeAdjective
Rootशङ्कु-कर्ण
FormMasculine, Nominative, Plural
रक्तनासाःhaving red noses/muzzles
रक्तनासाः:
Karta
TypeAdjective
Rootरक्त-नास
FormMasculine, Nominative, Plural
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Bhārata (Janamejaya)
H
horses (aśvāḥ)

Educational Q&A

The verse highlights the epic’s attention to outward signs of strength and readiness—well-formed, radiant, well-adorned horses as markers of royal power and martial preparedness. Ethically, it underscores how resources and discipline are marshaled for war, foreshadowing the gravity of choices made in battle.

Vaiśampāyana is describing the appearance and distinguishing features of the horses—symmetrical limbs, shining vigor, rich adornment, tawny eyes, conical ears, and reddish nostrils—within the Shalya Parva battle narrative context.