सरस्वतीतीर्थानुक्रमः — बलरामस्य तीर्थयात्रा
Sarasvatī Tīrtha Itinerary — Balarāma’s Pilgrimage
यज्ञार्थ चक्रतुश्निन्तां तथा वित्तार्थमेव च । तयोबुद्धि: समभवत् त्रितं गृह्य परंतप
yajñārthaṃ cakratuś cintāṃ tathā vittārtham eva ca | tayoḥ buddhiḥ samabhavat tritaṃ gṛhya parantapa rājan ||
وَیشَمپایَن نے کہا—یَجْن کے پھل اور دولت کے حصول—دونوں کی خاطر وہ دونوں بھائی غور کرنے لگے۔ پھر اُن کی رائے یہ بنی—“اے راجن، اے دشمنوں کو دبانے والے، تِرِتَ کو ساتھ لے کر ہم یَجمانوں کے یَجْن کرائیں؛ دَکشِنا کے طور پر بہت سے مویشی حاصل کریں؛ عظیم پھل دینے والے یَجْن کا انُشٹھان کریں؛ اور وہیں خوش دل ہو کر سَوم رس پئیں۔”
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights mixed motives in religious action: the brothers plan sacrificial work both for yajña-merit and for wealth (dakṣiṇā). It invites ethical reflection on how dharma-practices can be pursued with sincere devotion or instrumentalized for gain.
Two brothers (Ekat and Dvita, as indicated in the accompanying gloss) form a plan to take their brother Trita with them to conduct patrons’ sacrifices, receive many cattle as fees, perform a grand rite, and enjoy Soma—setting up the ensuing episode involving Trita.