Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

Śalya-parva Adhyāya 34: Balarāma’s Withdrawal, Sarasvatī Pilgrimage Logistics, and Prabhāsa as Soma’s Renewal Tīrtha

राजन! पूजनके पश्चात्‌ उन्होंने इस प्रकार कहा--“बलरामजी! अपने दोनों शिष्योंका युद्धकौशल देखिये" ।। अब्रवीच्च तदा रामो दृष्टवा कृष्णं सपाण्डवम्‌ | दुर्योधनं च कौरव्यं गदापाणिमवस्थितम्‌,शिष्ययोर्व गदायुद्धं द्रष्ठकामो5स्मि माधव । उस समय बलरामजीने श्रीकृष्ण, पाण्डव तथा हाथमें गदा लेकर खड़े हुए कुरुवंशी दुर्योधनकी ओर देखकर कहा--“माधव! तीर्थयात्राके लिये निकले हुए आज मुझे बयालीस दिन हो गये। पुष्य नक्षत्रमें चला था और श्रवण नक्षत्रमें पुन: वापस आया हूँ। मैं अपने दोनों शिष्योंका गदायुद्ध देखना चाहता हूँ!

sañjaya uvāca | rājan pūjanake paścāt te evam āhuḥ—“balārāma! ubhayoḥ śiṣyayoḥ yuddha-kauśalaṁ paśya” || atha tadā rāmo dṛṣṭvā kṛṣṇaṁ sa-pāṇḍavam duryodhanaṁ ca kauravyaṁ gadā-pāṇim avasthitam abravīt—“śiṣyayoḥ gadā-yuddhaṁ draṣṭu-kāmo ’smi mādhava | tīrtha-yātrāyai nirgatasya adya me dvicatvāriṁśad-dināni gatāni | puṣye nirgatavān, śravaṇe punar āgataḥ | ubhayoḥ śiṣyayoḥ gadā-yuddhaṁ draṣṭum icchāmi” ||

پوجا کے بعد انہوں نے کہا—“اے بلرام جی! اپنے دونوں شاگردوں کی جنگی مہارت دیکھیے۔” تب بلرام نے پاندوؤں سمیت شری کرشن کو اور گدا ہاتھ میں لیے کھڑے کوروونشی دُریودھن کو دیکھ کر کہا—“اے مادھو! میں اپنے دونوں شاگردوں کی گدا-جنگ دیکھنا چاہتا ہوں۔ تیرتھ یاترا کو نکلے آج بیالیس دن ہو گئے؛ پُشیہ کے نکشتر میں روانہ ہوا تھا اور شروَن کے نکشتر میں لوٹ آیا ہوں۔”

अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलङ् (Imperfect), 3, singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
तदाthen/at that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
रामःRama (Balarama)
रामः:
Karta
TypeNoun
Rootराम
Formmasculine, nominative, singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
कृष्णम्Krishna
कृष्णम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृष्ण
Formmasculine, accusative, singular
with
:
TypeIndeclinable
Root
पाण्डवम्the Pandava (Arjuna/Yudhishthira etc.; here collectively implied)
पाण्डवम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
Formmasculine, accusative, singular
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन
Formmasculine, accusative, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कौरव्यम्the Kaurava (scion of Kuru)
कौरव्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootकौरव्य
Formmasculine, accusative, singular
गदाwith a mace
गदा:
Karana
TypeNoun
Rootगदा
Formfeminine, instrumental, singular
पाणिम्hand
पाणिम्:
TypeNoun
Rootपाणि
Formmasculine, accusative, singular
अवस्थितम्standing/positioned
अवस्थितम्:
TypeVerb
Rootअवस्था (from √स्था with अव-)
Formक्त (past passive participle), masculine, accusative, singular
शिष्ययोःof (my) two disciples
शिष्ययोः:
TypeNoun
Rootशिष्य
Formmasculine, genitive, dual
इवas/like (emphatic/poetic)
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
गदाof the mace
गदा:
TypeNoun
Rootगदा
Formfeminine, genitive, singular
युद्धम्fight/battle
युद्धम्:
Karma
TypeNoun
Rootयुद्ध
Formneuter, accusative, singular
द्रष्टुto see
द्रष्टु:
TypeVerb
Rootदृश्
Formतुमुन् (infinitive)
कामःdesirous/wishing
कामः:
TypeNoun
Rootकाम
Formmasculine, nominative, singular
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस्
Formलट् (Present), 1, singular, Parasmaipada
माधवO Madhava (Krishna)
माधव:
Sampradana
TypeNoun
Rootमाधव
Formmasculine, vocative, singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Dhritarashtra
B
Balarama
K
Krishna (Madhava)
P
Pandavas
D
Duryodhana
K
Kuru lineage (Kaurava)
M
mace (gadā)
P
Pushya nakshatra
S
Shravana nakshatra
P
pilgrimage (tīrtha-yātrā)