Shloka 21
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
धृतराष्ट्रने पूछा--सूत! जब मेरी सेना मार डाली गयी और सारी छावनी सूनी कर दी गयी, उस समय पाण्डवोंकी सेनामें कितने सैनिक शेष रह गये थे? ।। एतनमे पृच्छतो ब्रूहि कुशलो हासि संजय । यच्च दुर्योधनो मन्द: कृतवांस्तनयो मम
dhṛtarāṣṭra uvāca— sūta! yadā mama senā hatā sarvā ca śibirāṇi śūnyīkṛtāni, tadā pāṇḍavānāṃ senāyāṃ kati yodhāḥ śeṣā abhavan? etan me pṛcchato brūhi, kuśalo ’si sañjaya; yac ca duryodhano mandaḥ kṛtavāṃs tanayo mama.
دھرتراشٹر نے کہا—اے سوت! جب میری پوری فوج مار ڈالی گئی اور سارا لشکرگاہ ویران کر دی گئی، تو اُس وقت پاندوؤں کی فوج میں کتنے جنگجو باقی رہ گئے تھے؟ سنجے! تو خبر رسانی میں ماہر ہے—میرے پوچھنے پر یہ بتا؛ اور یہ بھی بتا کہ میرا کند ذہن بیٹا دُریودھن نے کیا کیا۔
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral blindness that follows attachment: Dhṛtarāṣṭra, even after catastrophic loss, focuses on numbers and on his son’s next move. It underscores how clinging to power and kinship can eclipse dharmic reflection and responsibility.
After the Kaurava forces and their camp have been devastated, Dhṛtarāṣṭra questions Sañjaya about the remaining strength of the Pāṇḍavas and asks what Duryodhana did next, setting up a report of the war’s late-stage developments.