Shloka 116
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
प्रतिष्ठमानं तु भयान्नावतिष्ठति दंशितम् । भरतश्रेष्ठ! वह सेना युद्धस्थलमें आकर महात्मा पाण्डवोंद्वारा दो ही घड़ीमें मार डाली गयी। उस समय उसे कोई भी अपना रक्षक नहीं मिला। वह युद्धके लिये कवच बाँधकर प्रस्थित तो हुई, किंतु भयके मारे वहाँ टिक न सकी
sañjaya uvāca | pratiṣṭhamānaṃ tu bhayān nāvatiṣṭhati daṃśitam | bharataśreṣṭha! sā senā yuddhasthalam āgatya mahātmabhiḥ pāṇḍavaiḥ dve eva ghaṭike maritā | tadā tasyāḥ kaścid api sva-rakṣakaḥ na labdhaḥ | sā yuddhāya kavacaṃ baddhvā prasthitā tu, bhayāt tatra sthātuṃ na śaśāka |
سنجے نے کہا—اے بھرتوں میں برتر! زرہ باندھ کر تیار ہونے کے باوجود وہ لشکر خوف کے باعث اپنی جگہ قائم نہ رہ سکا۔ میدانِ جنگ میں پہنچتے ہی مہاتما پانڈوؤں نے محض دو گھٹیکاؤں کے اندر اسے کاٹ ڈالا۔ اُس وقت اسے اپنا کوئی محافظ نہ ملا۔ جنگ کے لیے زرہ کس کر وہ نکلا تو تھا، مگر خوف کے مارے وہاں ٹھہر نہ سکا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
Mere equipment and outward readiness do not ensure steadfastness; when fear overwhelms resolve and leadership fails to provide protection, even an armed force collapses quickly. The passage underscores the ethical weight of courage and the practical necessity of reliable guardianship in war.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that a Kaurava force, though armored and having marched out to fight, could not hold its position due to fear. Upon reaching the battlefield it was rapidly slain by the Pandavas within a very short time, and it found no defender to rally or protect it.