Shloka 48
धृतराष्ट्र-संजय-संवादः — दुर्योधनस्य ह्रदप्रवेशः
Dhṛtarāṣṭra–Saṃjaya Dialogue: Duryodhana’s Entry into the Lake
Devanagari script
अधिज्यं बलवत् कृत्वा व्याक्षिपन् सुमहद् धनु:,उन्होंने एक विशाल धनुषपर बलपूर्वक प्रत्यंचा चढ़ाकर शिलापर तेज किये हुए गीधके पंखोंवाले बाणोंद्वारा शकुनिपर आक्रमण किया और जैसे किसी विशाल गजराजको अंकुशोंसे मारा जाय, उसी प्रकार कुपित हो उसको गहरी चोट पहुँचायी
Translation
اس نے عظیم کمان پر زور سے چِلّہ چڑھا کر، پتھر پر تیز کیے ہوئے گِدھ کے پروں والے تیروں سے شکنی پر یلغار کی۔ غضب میں اس نے اسے یوں گہرا زخم دیا جیسے تیز انکوشوں سے ایک بڑے ہاتھی کو ہانکا جاتا ہے۔
Word by Word
अधिज्यम्with the string fitted / strung
अधिज्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअधिज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
बलवत्powerfully, with force
बलवत्:
Karma
TypeAdjective
Rootबलवत्
FormNeuter, Accusative, Singular
कृत्वाhaving made / having done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
व्याक्षिपन्he hurled / he cast forth
व्याक्षिपन्:
TypeVerb
Rootवि-आ-क्षिप्
FormImperfect (लङ्), Third, Singular, Parasmaipada
सुमहत्very great, huge
सुमहत्:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-महत्
FormNeuter, Accusative, Singular
धनुःbow
धनुः:
Karma
TypeNoun
Rootधनुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes