Shloka 373
अध्याय २२ — अमर्याद-युद्धवर्णन
Unrestrained Battle Description and Śakuni’s Rear Assault
सच तान् प्रति संरब्ध: प्रत्ययोधयदाहवे । जैसे इन्द्रियाँ मूढ़ मनुष्यको पीड़ा देती हैं, उसी प्रकार वे पाँचों भाई कृपाचार्यको पीड़ित करने लगे। कृपाचार्य भी अत्यन्त रोषमें भरकर रणक्षेत्रमें उन सबके साथ युद्ध कर रहे थे
sa ca tān prati saṃrabdhaḥ pratyayodhayad āhave | yathendriyāṇi mūḍhaṃ manuṣyaṃ pīḍayanti tathā te pañca bhrātaraḥ kṛpācāryaṃ pīḍayām āsuḥ | kṛpācāryo 'pi atyanta-roṣeṇa pūritaḥ raṇakṣetre teṣāṃ sarvaiḥ saha yuddham akarot |
سنجے نے کہا—وہ غضب میں بھر کر اُن کی طرف لپکا اور میدانِ جنگ میں اُنہیں پلٹ کر جواب دینے لگا۔ جیسے حواس ایک گمراہ انسان کو اذیت دیتے ہیں، ویسے ہی وہ پانچوں بھائی کرپ آچاریہ کو ستانے لگے۔ اور کرپ آچاریہ بھی شدید غصّے سے لبریز ہو کر رن بھومی میں اُن سب کے ساتھ بیک وقت لڑ رہا تھا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses an ethical simile: uncontrolled senses torment a deluded person, just as multiple opponents can overwhelm a warrior. It highlights how delusion and anger intensify suffering, implying the value of self-mastery even amid kṣatriya warfare.
Sañjaya describes Kṛpācārya being pressed hard by the five Pāṇḍava brothers in battle; enraged, Kṛpa counter-attacks and fights them all together on the battlefield.