Shloka 63
धृतराष्ट्रविलापः — Dhṛtarāṣṭra’s Lament and Inquiry (Śalya-parva, Adhyāya 2)
दैवोपहतचित्तेन यन्मया न कृतं पुरा । अनयस्य फल तस्य ब्रूहि गावल्गणे पुन:,संजय! पहले दैवसे मेरी बुद्धि मारी गयी थी; इसलिये मैंने जो विदुरजीकी बात नहीं मानी, मेरे उस अन्यायका फल जैसे-जैसे प्रकट हुआ है, उसका वर्णन करो
daivopahatacittena yanmayā na kṛtaṃ purā | anayasya phalaṃ tasya brūhi gāvalgaṇe punaḥ, saṃjaya |
وَیشَمپایَن نے کہا—اے گاولگن سنجے! پہلے دَیو کے صدمے سے میرا دل و دماغ مضمحل ہو گیا تھا، اس لیے جو کرنا چاہیے تھا وہ میں نہ کر سکا۔ وِدُر کی بات نہ مان کر میں نے جو ناانصافی کی، اس کا پھل کس طرح قدم بہ قدم ظاہر ہوا، مجھے پھر سے بیان کرو۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights moral causality: when judgment is clouded (whether by fate, passion, or delusion), neglect of rightful action leads to the inevitable ‘fruit’ of injustice. It frames suffering as the unfolding consequence of earlier ethical failure.
Vaishampayana addresses Sañjaya (called Gāvalgaṇa) and asks him to recount again how the consequences of a past wrongdoing have manifested over time—setting up a reflective narration on the chain of events leading to calamity.