Shloka 34
धृतराष्ट्रविलापः — Dhṛtarāṣṭra’s Lament and Inquiry (Śalya-parva, Adhyāya 2)
भगदत्तो हतो यत्र गजयुद्धविशारद: । जयद्रथश्न निहत: किमन्यद् भागधेयत:,जहाँ गजयुद्धविशारद राजा भगदत्त मारे गये और सिंधुराज जयद्रथका वध हो गया, वहाँ भाग्यके सिवा दूसरा क्या कारण हो सकता है?
bhagadatto hato yatra gajayuddhaviśāradaḥ | jayadrathaś ca nihataḥ kim anyad bhāgadhyeyataḥ ||
جہاں ہاتھیوں کی جنگ میں ماہر راجا بھگدت مارا گیا، اور جہاں سندھ کے راجا جےدرَتھ کا بھی وध ہو گیا—وہاں تقدیر کے سوا اور کیا سبب ہو سکتا ہے؟
धघतयाट्र उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the dominance of bhāgadhyeya (destiny/one’s allotted fortune) in the outcomes of war: even famed champions fall, suggesting that human prowess alone cannot fully account for victory and defeat.
The speaker reflects on major Kaurava losses—Bhagadatta, famed for elephant-battle, and Jayadratha, king of Sindhu—arguing that such decisive deaths indicate the irresistible turn of fate in the unfolding war.