Shloka 263
शल्यवधे कौरवसेनाभङ्गः, भीमस्य गदायुद्धं, दुर्योधनस्य समाह्वानम्
Rout after Śalya’s fall; Bhīma’s mace engagement; Duryodhana’s rally
इत्यासीत् तुमुल: शब्दस्तव सैन्यस्य भारत । भारत! उस समय आपकी सेनामें “मार डालो, घायल करो, पकड़ लो, प्रहार करो और टुकड़े-टुकड़े कर डालो” यह भयंकर शब्द गूँज रहा था
ity āsīt tumulaḥ śabdas tava sainyasya bhārata
اے بھارت! اُس وقت تمہاری فوج میں بڑا ہنگامہ برپا ہوا—“مار ڈالو، زخمی کرو، پکڑ لو، وار کرو، ٹکڑے ٹکڑے کر دو”—یہ ہولناک نعرے گونج رہے تھے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical danger of war’s momentum: when violence becomes a communal chant—‘kill, wound, seize’—moral restraint and discrimination are easily eclipsed. It implicitly contrasts disciplined duty with uncontrolled bloodlust.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that a great uproar rose in the Kaurava ranks. The battlefield resounded with harsh commands and cries urging killing, wounding, capturing, striking, and dismembering—signaling intense, chaotic combat.