Shloka 12

शल्यवधे कौरवसेनाभङ्गः, भीमस्य गदायुद्धं, दुर्योधनस्य समाह्वानम्

Rout after Śalya’s fall; Bhīma’s mace engagement; Duryodhana’s rally

Devanagari script

प्रस्कन्द्य सेनां महतीं महात्मानो महारथा: । बहवश्नुक्रुशुस्तत्र क्व स राजा युधिष्ठिर:

Transliteration

praskandya senāṁ mahatīṁ mahātmāno mahārathāḥ | bahavaś cukruśus tatra kva sa rājā yudhiṣṭhiraḥ ||

Translation

سنجے نے کہا—اُس عظیم لشکر میں دھاوا بول کر وہ عظیم النفس مہارَتھی وہاں بار بار پکارنے لگے—“وہ راجا یُدھِشٹھِر کہاں ہے؟”

Word by Word

• प्रस्कन्द्य: having leapt upon/attacked
• प्रस्कन्द्य: Karma
• Type: Verb
• Root: प्र-स्कन्द्
• Form: ल्यप् (absolutive/gerund), कर्तरि

• सेनाम्: army
• सेनाम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सेना
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• महतīm: great, huge
• महतīm: Karma
• Type: Adjective
• Root: महत्
• Form: Feminine, Accusative, Singular

• महात्मानः: great-souled ones
• महात्मानः: Karta
• Type: Noun
• Root: महात्मन्
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• महारथाः: great chariot-warriors
• महारथाः: Karta
• Type: Noun
• Root: महारथ
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• बहवः: many
• बहवः: Karta
• Type: Adjective
• Root: बहु
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• अनुक्रुशुः: cried out, lamented
• अनुक्रुशुः: Karta
• Type: Verb
• Root: अनु-क्रुश्
• Form: Perfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र
• Form: true

• क्व: where?
• क्व: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: क्व
• Form: true

• सः: that/he
• सः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• राजा: king
• राजा: Karta
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• युधिष्ठिरः: Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिरः: Karta
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर
• Form: Masculine, Nominative, Singular

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Yudhiṣṭhira
• senā (army)
• mahārathāḥ (great chariot-warriors)