Previous Verse
Next Verse

Shloka 573

Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)

संशान्तमपि मद्रेशं लक्ष्मीनैंव विमुड्चति । शक्तिने राजा शल्यके वक्षःस्थलको विदीर्ण कर डाला था, उनके आयुध तथा ध्वज छिन्न-भिन्न हो बिखरे पड़े थे और वे सदाके लिये शान्त हो गये थे तो भी मद्रराजको लक्ष्मी (शोभा या कान्ति) छोड़ नहीं रही थी

saṁśāntam api madreśaṁ lakṣmī naiva vimucyati |

شکتی کے وار سے مدرراج شلیہ کا سینہ چاک ہو گیا تھا؛ اس کے ہتھیار اور علم ٹکڑے ٹکڑے ہو کر بکھر پڑے تھے اور وہ ہمیشہ کے لیے ساکن ہو گیا تھا—پھر بھی مدر کے سردار کو لکشمی، یعنی شاہانہ جاہ و جلال کی تابانی، نے نہیں چھوڑا۔

संशान्तम्fully pacified/quieted (i.e., dead, stilled)
संशान्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसंशान्त (शम् धातु से क्त; उपसर्ग: सम्)
FormMasculine, Accusative, Singular
अपिeven/although
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
मद्रेशम्the lord of Madra (King Shalya)
मद्रेशम्:
Karma
TypeNoun
Rootमद्रेश
FormMasculine, Accusative, Singular
लक्ष्मीःsplendour/fortune (Lakshmi)
लक्ष्मीः:
Karta
TypeNoun
Rootलक्ष्मी
FormFeminine, Nominative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
विमुञ्चतिleaves/abandons
विमुञ्चति:
TypeVerb
Rootमुच् (विमुच्)
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
M
Madreśa (King of Madra)
L
Lakṣmī

Educational Q&A

The verse highlights that true royal dignity and inner excellence (lakṣmī as splendor) can remain evident even after death; honor is not only in winning but also in the noble manner of one’s presence and end.

Sañjaya describes the fallen king of Madra (Śalya): though slain and motionless, his appearance still retains a striking radiance, emphasizing his stature even in defeat.