Shloka 76
Adhyāya 14: Śalya’s Missile-Pressure and the Pāṇḍava Convergence (शल्यस्य शरवर्षम्)
युगं चैवानुकर्ष च शरभूतम भूत्तदा । प्रभो! अर्जुनके रथके पहिये, कूबर, ईषादण्ड, लगाम या जोते, जूआ और अनुकर्ष-- ये सब-के-सब उस समय बाणमय हो रहे थे
yugaṃ caivānukarṣaṃ ca śarabhūtam abhūt tadā | prabho! arjunake rathake pahiye, kūbara, īṣādaṇḍa, lagāma yā jote, jūā aura anukarṣa—ye saba-ke-saba usa samaya bāṇamaya ho rahe the |
سنجے نے کہا—اے پرَبھُو! اُس وقت جوّا اور کھینچنے کی رسی بھی گویا تیروں کی بنی ہوئی ہو گئی۔ ارجن کے رتھ کے پہیے، کُوبَر، ایشا-ڈنڈ، لگام، جوڑ، جوّا اور انوکَرش—سب کچھ اسی گھڑی تیروں کے انبار میں بدلتا جا رہا تھا۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in unchecked conflict, even the tools meant to guide and restrain (reins, yoke, harness) are overwhelmed—suggesting an ethical warning: violence can consume the very structures that enable control, order, and right conduct.
Sañjaya describes the ferocity of the fighting: arrows are so dense that Arjuna’s chariot equipment—wheels, pole, yoke, reins, and traces—appears as if transformed into arrows, emphasizing the battle’s intensity and danger.