Shloka 52
Śalya–Bhīma Gadā-saṃnipāta and Śalya’s Bāṇa-jāla against Yudhiṣṭhira
Book 9, Chapter 11
चन्दनागुरुपड्काक्तां प्रमदामीप्सितामिव । वसामेदोपदिग्धाज़ीं जिह्दां वैवस्चतीमिव,उसके ऊपर सोनेका पत्र जड़ा गया था। वह लोहेकी बनी हुई वज्रतुल्य गदा प्रज्वलित उल्का तथा छींकेपर बैठी हुई सर्पिणीके समान अत्यन्त भयंकर प्रतीत होती थी। अंगोंमें चन्दन और अगुरुका लेप लगाये हुए मनचाही प्रियतमा रमणीके समान उसके सर्वांगमें वसा और मेद लिपटे हुए थे। वह देखनेमें यमराजकी जिह्वाके समान भयंकर थी
candana-aguru-paṅkāktāṃ pramadām īpsitām iva | vasā-medo-padigdhāṃ jīhvāṃ vaivasvatīm iva ||
وہ چندن اور عود کے لیپ سے آراستہ کسی مطلوب و محبوب عورت کی سی دکھائی دیتی تھی؛ مگر حقیقت میں اس کے اعضا چربی اور گودے سے لتھڑے ہوئے تھے—اور دیکھنے میں وہ ویوَسوت (یَم) کی زبان کی مانند ہولناک تھی۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical revulsion of war through stark contrast: the language of adornment (sandal, aloe, beloved woman) is inverted to reveal the reality of bloodshed (fat and marrow), reminding the listener that violence corrupts even what appears splendid.
Sañjaya is describing a terrifying sight on the battlefield—something (contextually a fearsome weapon or object) coated with bodily substances—using powerful similes: outwardly like a perfumed beloved, but truly dreadful like Yama’s tongue, emphasizing the scene’s deathly menace.