Shloka 46

तद्‌ रूप॑ तस्य ते दृष्टवा क्षत्रिया: शत्रुकर्षिण: । राक्षसं मन्‍्यमानास्तं नयनानि न्यमीलयन्‌,वे शत्रुसूदन क्षत्रिय अश्वत्थामाका वह रूप देख उसे राक्षस समझकर आँखें मूँद लेते थे

tad rūpaṃ tasya te dṛṣṭvā kṣatriyāḥ śatrukarṣiṇaḥ | rākṣasaṃ manyamānās taṃ nayanāni nyamīlayan ||

سنجے نے کہا—اس کی وہ ہیبت ناک صورت دیکھ کر دشمنوں کو کچلنے والے ان کشتریوں نے اسے راکشس سمجھ لیا۔ اس غیر انسانی منظر سے دہشت زدہ ہو کر انہوں نے اپنی آنکھیں بند کر لیں۔

तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formneuter, accusative, singular
रूपम्form, appearance
रूपम्:
Karma
TypeNoun
Rootरूप
Formneuter, accusative, singular
तस्यof him
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, genitive, singular
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, nominative, plural
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (Purvakala)
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (usage-neutral)
क्षत्रियाःKshatriyas, warriors
क्षत्रियाः:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्रिय
Formmasculine, nominative, plural
शत्रुकर्षिणःenemy-harassing, foe-subduing
शत्रुकर्षिणः:
Karta
TypeAdjective
Rootशत्रुकर्षिन्
Formmasculine, nominative, plural
राक्षसम्a demon (Rakshasa)
राक्षसम्:
Karma
TypeNoun
Rootराक्षस
Formmasculine, accusative, singular
मन्यमानाःthinking, considering
मन्यमानाः:
Karta
TypeVerb
Rootमन्
Formशानच् (present active participle), masculine, nominative, plural
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, accusative, singular
नयनानिeyes
नयनानि:
Karma
TypeNoun
Rootनयन
Formneuter, accusative, plural
न्यमीलयन्they closed (shut)
न्यमीलयन्:
Kriya
TypeVerb
Rootमील्
Formimperfect (लङ्), parasmaipada, third, plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
kṣatriyāḥ (warriors)
R
rākṣasa (demonic being, as a comparison)

Educational Q&A

The verse highlights how actions driven by rage and vengeance in war can appear ‘demonic’ even to seasoned warriors, signaling a fall from dharma into terror and moral disorder.

Sañjaya describes warriors who, upon seeing a frightening form (implied to be that of a combatant in the night episode), mistake him for a rākṣasa and shut their eyes out of भय (fear).