Shloka 151
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
Devanagari script
असंशयं हि कालस्य पर्यायो दुरतिक्रम: । तादृशा निहता यत्र कृत्वास्माकं जनक्षयम्,राजन! इसमें संशय नहीं कि कालकी गतिका उल्लंघन करना अत्यन्त कठिन है। जहाँ हमारे पक्षके लोगोंका संहार करके विजयको प्राप्त हुए वैसे-वैसे वीर मार डाले गये
Transliteration
asaṃśayaṃ hi kālasya paryāyo duratikramaḥ | tādṛśā nihatā yatra kṛtvāsmākaṃ janakṣayam, rājan |
Translation
سنجے نے کہا—اے راجن! اس میں کوئی شک نہیں کہ کال (زمانے) کی چال اور اس کا پلٹاؤ پار کرنا نہایت دشوار ہے۔ اسی جگہ، جہاں اُنہی نے ہمارے لوگوں کا قتلِ عام کر کے فتح پائی تھی، وہی مہابیر اسی طرح مار گرائے گئے۔
Word by Word
असंशयम्undoubtedly
असंशयम्:
TypeIndeclinable
Rootअसंशय
Formtrue
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
Formtrue
कालस्यof Time
कालस्य:
TypeNoun
Rootकाल
Formmasculine, genitive, singular
पर्यायःcourse/turn (inevitable process)
पर्यायः:
Karta
TypeNoun
Rootपर्याय
Formmasculine, nominative, singular
दुरतिक्रमःhard to overstep
दुरतिक्रमः:
TypeAdjective
Rootदुरतिक्रम
Formmasculine, nominative, singular
तादृशाःsuch (men/warriors)
तादृशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतादृश
Formmasculine, nominative, plural
निहताःslain
निहताः:
TypeVerb
Rootनि-हन्
Formpast passive participle (क्त), masculine, nominative, plural
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
Formtrue
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formabsolutive (क्त्वा), active
अस्माकम्of us/our
अस्माकम्:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formfirst, genitive, plural
जनक्षयम्destruction of people
जनक्षयम्:
Karma
TypeNoun
Rootजनक्षय
Formmasculine, accusative, singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DhṛtarāṣṭraK
Kāla (Time)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes