Shloka 141
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
अयुतानि च तत्रासन् प्रयुतान्यर्बुदानि च । रक्षसां घोररूपाणां महतां क्रूरकर्मणाम्,वहाँ उस महान् जनसंहारमें तृप्त और आनन्दित हुए क्रूर कर्म करनेवाले घोर रूपधारी महाकाय राक्षसोंके कई दल थे। किसी दलमें दस हजार, किसीमें एक लाख और किसीमें एक अर्बुद (दस लाख) राक्षस थे। नरेश्वर! वहाँ और भी बहुत-से मांसभक्षी प्राणी एकत्र हो गये थे
ayutāni ca tatrāsan prayutāny arbudāni ca | rakṣasāṃ ghorarūpāṇāṃ mahatāṃ krūrakarmaṇām ||
اُس عظیم قتلِ عام میں سیر اور شادمان، ہولناک صورتوں والے، دیوہیکل اور سفّاک کردار راکشسوں کے کئی جتھے تھے—کہیں دس ہزار، کہیں ایک لاکھ، اور کہیں اربُد (دس لاکھ) کی تعداد میں۔ اے نریشور! وہاں بہت سے دوسرے گوشت خور جاندار بھی اس تباہی کے مقام پر اکٹھے ہو گئے تھے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral gravity of war’s aftermath: when slaughter becomes excessive, it attracts and empowers forces symbolizing cruelty and predation. It functions as an ethical warning—violence does not remain contained but invites further degradation and inhumanity.
Sañjaya describes the scene following the night of massacre: terrifying Rākṣasas and other flesh-eating beings assemble in enormous numbers, delighted and satiated by the carnage, emphasizing the horror and scale of the destruction.