Aśvatthāmā’s Stuti of Rudra and Śiva’s Empowerment (सौप्तिकपर्व, अध्याय ७)
शितिकण्ठमजं शुक्र दक्षक्रतुहरं हरम् । विश्वरूपं विरूपाक्ष॑ बहुरूपमुमापतिम्,अश्वत्थामा बोला--प्रभो! आप उग्र, स्थाणु, शिव, रुद्र, शर्व, ईशान, ईश्वर और गिरिश आदि नामोंसे प्रसिद्ध वरदायक देवता तथा सम्पूर्ण जगत्को उत्पन्न करनेवाले परमेश्वर हैं। आपके कण्ठमें नील चिह्न है। आप अजन्मा एवं शुद्धात्मा हैं। आपने ही दक्षके यज्ञका विनाश किया है। आप ही संहारकारी हर, विश्वरूप, भयानक नेत्रोंवाले, अनेक रूपधारी तथा उमादेवीके प्राणनाथ हैं। आप श्मशानमें निवास करते हैं। आपको अपनी शक्तिपर गर्व है। आप अपने महान् गणोंके अधिपति, सर्वव्यापी तथा खट्वांगधारी हैं, उपासकोंका दुःख दूर करनेवाले रुद्र हैं, मस्तकपर जटा धारण करनेवाले ब्रह्मचारी हैं। आपने त्रिपुरासुरका विनाश किया है। मैं विशुद्ध हृदयसे अपने-आपकी बलि देकर, जो मन्दमति मानवोंके लिये अति दुष्कर है, आपका यजन करूँगा
sañjaya uvāca | śitikaṇṭham ajaṃ śukraṃ dakṣa-kratu-haraṃ haram | viśvarūpaṃ virūpākṣaṃ bahurūpam umāpatim ||
سنجے نے کہا—اشوتھاما نے شِو کو نیل کنٹھ، اَج (غیر مولود)، پاکیزہ اور درخشاں کہہ کر پکارا؛ دکش کے یَجْن کا وِدھونس کرنے والا؛ وہی ہَر جو فنا لاتا ہے؛ وہی سراپا عالم، کثیر صورت، ہیبت ناک آنکھوں والا، اور اُما کا محبوب پتی۔ جنگ کے ہولناک انجام کے بیچ یہ حمد اسے ضبط کی طرف نہیں، بلکہ ایسی عقیدت کی طرف لے جاتی ہے جو خوفناک قوت عطا کرتی ہے۔
संजय उवाच
The verse foregrounds Śiva as the cosmic, many-formed power of dissolution and transcendence. Ethically, it signals how devotion can be invoked to seek empowerment in a violent context—raising the question of whether religious praise is being aligned with dharma or used to justify destructive intent.
Sañjaya reports Aśvatthāmā’s hymn to Śiva, stringing together potent epithets (blue-throated, unborn, destroyer of Dakṣa’s sacrifice, many-formed, lord of Umā). This occurs in the Sauptika Parva setting, where Aśvatthāmā is turning toward Śiva for force and sanction amid the grim continuation of the war’s aftermath.