Previous Verse
Next Verse

Shloka 303

Daiva–Puruṣakāra Saṃvāda

Kṛpa’s Counsel on Destiny and Human Effort

तत्रास्य बुद्धिर्विनयस्तत्र श्रेयश्व॒ पश्यति । जब मनुष्य मोहके वशीभूत हो हिताहितका निर्णय करनेमें असमर्थ हो जाय

tatrāsya buddhir vinayas tatra śreyaś ca paśyati |

وہیں—اعتماد کے لائق خیرخواہوں کے مشورے میں—آدمی کو فہم و فراست اور انکساری حاصل ہوتی ہے، اور وہیں اسے اپنا حقیقی بھلا دکھائی دیتا ہے۔ جب انسان فریبِ موہ میں مغلوب ہو کر نفع و ضرر کا فیصلہ کرنے سے عاجز ہو جائے، تو اسے اپنے مخلص دوستوں سے رائے لینی چاہیے؛ انہی کے ذریعے وہ تمیزِ خیر و شر دوبارہ پاتا ہے اور اپنے فائدے کی راہ دیکھ لیتا ہے۔

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
अस्यof him / his
अस्य:
Sampradana
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
बुद्धिःintelligence, discernment
बुद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
विनयःhumility, discipline
विनयः:
Karta
TypeNoun
Rootविनय
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
श्रेयःthe good, welfare, benefit
श्रेयः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रेयस्
FormNeuter, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पश्यतिsees, perceives
पश्यति:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada

कृप उवाच

K
Kṛpa

Educational Q&A

When delusion clouds judgment, one should turn to trustworthy well-wishers for counsel; from such association arise discernment (buddhi), humility (vinaya), and a clear vision of one’s true welfare (śreyas).

In the tense aftermath of the night’s violence in the Sauptika episode, Kṛpa speaks reflectively, emphasizing ethical decision-making: a person overwhelmed by confusion should not act alone but seek guidance from loyal friends to recover right judgment.