Daiva–Puruṣakāra Saṃvāda
Kṛpa’s Counsel on Destiny and Human Effort
शवक्नोति जीवितुं दक्षो नालस: सुखमेधते । दृश्यन्ते जीवलोकेडस्मिन् दक्षा: प्रायो हितैषिण:
śaknoti jīvituṁ dakṣo nālasaḥ sukham edhate | dṛśyante jīvaloke ’smin dakṣāḥ prāyo hitaiṣiṇaḥ ||
کِرِپاچارْیہ نے کہا—جو شخص دلیری سے کوشش میں لگا ہو اور باکفایت ہو، وہ آسودگی کے ساتھ زندگی گزار سکتا ہے؛ مگر سست آدمی کبھی خوشحال نہیں ہوتا۔ اس جانداروں کی دنیا میں عموماً یہی دیکھا جاتا ہے کہ جو لوگ چابکدست ہو کر سرگرمی سے عمل کرتے ہیں، وہی اپنا بھلا کر پاتے ہیں۔
कृप उवाच
Happiness and welfare are linked to competence and sustained effort; laziness undermines well-being. The verse promotes purposeful action (puruṣārtha) and self-discipline as practical dharma.
In the Sauptika Parva’s tense aftermath of the war, Kṛpa offers counsel framed as worldly observation: those who act with skill and diligence tend to secure their interests, whereas the idle fail to thrive.