Shloka 523
अध्याय १ — न्यग्रोधवनोपवेशनम् तथा द्रौणिनिश्चयः
Night at the Banyan and Drauṇi’s Resolve
Devanagari script
श्लोका न्यायमवेक्षद्धिस्तत्त्वार्थास्तत््वदर्शिभि: । “इस विषयमें न््यायपर दृष्टि रखनेवाले धर्मचिन्तक एवं तत्त्वदर्शी पुरुषोंने प्राचीन कालमें ऐसे श्लोकोंका गान किया है, जो ताच्चिक अर्थका प्रतिपादन करनेवाले हैं। वे श्लोक इस प्रकार सुने जाते हैं--
Translation
اس معاملے میں انصاف کی نگاہ رکھنے والے اہلِ دین و فکر اور اہلِ حقیقت نے قدیم زمانے میں ایسے اشلوک گائے ہیں جو تاتّوِک معنی کی توضیح کرتے ہیں۔ وہ اشلوک یوں سنے جاتے ہیں—
Word by Word
श्लोकाःverses
श्लोकाः:
Karta
TypeNoun
Rootश्लोक
FormMasculine, Nominative, Plural
न्यायम्reasoning; proper method
न्यायम्:
Karma
TypeNoun
Rootन्याय
FormMasculine, Accusative, Singular
अवेक्षद्भिःby those observing/considering
अवेक्षद्भिः:
Karana
TypeVerb
Rootअवेक्षत् (अवेक्ष्)
FormMasculine, Instrumental, Plural, शतृ (present active participle)
इष्टतत्त्वार्थाःhaving the intended true purport
इष्टतत्त्वार्थाः:
Karta
TypeAdjective
Rootइष्ट-तत्त्व-अर्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्त्वदर्शिभिःby seers of truth
तत्त्वदर्शिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootतत्त्वदर्शिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes