Shloka 20
पाण्डवानां वनप्रस्थानवर्णनम् / The Pāṇḍavas’ Departure for the Forest
Vidura’s Report and Portents
दुर्योधन उवाच भीमस्य वाकये तद्वदेवार्जुनस्य स्थितो<हं वै यमयोश्वैवमेव । युधिष्ठिरं ते प्रवदन्त्वनीश- मथो दास्यान्मोक्ष्यसे याज्ञसेनि
duryodhana uvāca
bhīmasya vākye tadvad evārjunasya sthito ’haṃ vai yamayoś caivam eva |
yudhiṣṭhiraṃ te pravadantv anīśam atho dāsyān mokṣyase yājñaseni ||
دُریودھن نے کہا—میں بھیم کی بات پر قائم ہوں، اسی طرح ارجن کی بات پر بھی، اور جڑواں بھائیوں کی بات پر بھی۔ اگر وہ سب یہ کہہ دیں کہ یُدھشٹھِر کو تمہیں، دروپدی، داؤ پر لگانے کا اختیار نہ تھا، تو اے یاج्ञسینی، تمہیں غلامی کی حالت سے آزاد کر دیا جائے گا۔
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds a dharmic-legal question: whether Yudhishthira had the moral and juridical authority to wager Draupadi. Duryodhana frames her release as contingent on a public acknowledgment that the wager lacked valid authority—highlighting how power can manipulate ‘procedure’ and declarations to control justice.
In the Kuru assembly after the dice-game humiliation, Duryodhana addresses Draupadi (Yajñasenī). He claims he will accept the position of Bhima, Arjuna, and the twins: if they declare that Yudhishthira had no right to stake her, then she will be freed from being treated as a slave.