Shloka 9
अध्याय ६६: पुनर्द्यूत-प्रस्तावः
Proposal for a Renewed Dice Game
न किंचिदित्थं प्रवदन्ति पार्था वनेचरं वा गृहमेधिनं वा । तपस्विनं वा परिपूर्णविद्यं भषन्ति हैवं श्वनरा: सदैव,कुन्तीके पुत्र किसी वनवासी, गृहस्थ, तपस्वी अथवा विद्वानसे ऐसी कड़ी बात कभी नहीं बोलते। तुम्हारे-जैसे कुत्तेके-से स्वभाववाले मनुष्य ही सदा इस तरह दूसरोंको भूँका करते हैं
na kiñcid itthaṁ pravadanti pārthā vane-caraṁ vā gṛha-medhinaṁ vā | tapasvinaṁ vā paripūrṇa-vidyaṁ bhaṣanti haivaṁ śva-narāḥ sadaiva ||
کُنتی کے بیٹے (پانڈو) کسی جنگل نشین، کسی گھر گرہست، کسی تپسوی یا کامل علم والے عالم سے بھی ایسی سخت بات کبھی نہیں کہتے۔ تم جیسے کُتّے صفت لوگ ہی ہمیشہ اسی طرح دوسروں پر بھونکتے رہتے ہیں۔
विदुर उवाच
Educational Q&A
Right speech is a mark of dharma: one should not insult others—whether householders, forest-dwellers, ascetics, or the learned. Habitual harshness is condemned as a ‘dog-like’ disposition.
In the royal assembly context of the Sabha Parva, Vidura rebukes abusive, contemptuous speech directed at the Pāṇḍavas (Kuntī’s sons), contrasting their restraint with the speaker’s coarse, barking-like insults.