Shloka 20

अध्याय ६४ — सभामध्ये क्रोध-निवारणम्

Restraint of wrath in the royal assembly

Devanagari script

आशीविषान्‌ नेत्रविषान्‌ कोपयेन्न च पण्डित: । एवं ते5हं वदामीदं प्रयतः कुरुनन्दन,कुरुनन्दन! मैं एकाग्र हृदयसे तुमसे यह बात बता रहा हूँ, 'विद्वान्‌ पुरुष उन सर्पोंको कुपित न करें, जो दाँतों और नेत्रोंसे भी विष उगलते रहते हैं (अर्थात्‌ ये पाण्डव तुम्हारे लिये सर्पोंसे भी अधिक भयंकर हैं, इन्हें मत छेड़ो)”

Transliteration

Āśīviṣān netraviṣān kopayen na ca paṇḍitaḥ | evaṁ te 'haṁ vadāmīdaṁ prayataḥ kurunandana ||

Translation

اے کُرونندن! میں یکسوئی کے ساتھ تم سے کہتا ہوں—دانش مند اُن سانپوں کو کبھی غضبناک نہیں کرتا جو دانتوں ہی سے نہیں، آنکھوں سے بھی زہر اُگلتے ہیں۔

Word by Word

• {'āśīviṣān': 'highly venomous serpents

• deadly snakes', 'netraviṣān': 'those whose poison is (as if) in the eyes

• metaphor for lethal, wrathful gaze', 'kopayet': 'should provoke

• should enrage (causative of √kup)', 'na': 'not', 'ca': 'and', 'paṇḍitaḥ': 'a wise man

• learned, discerning person', 'evaṁ': 'thus

• in this manner', 'te': 'to you

• for you', 'aham': 'I', 'vadāmi': 'I say

• I speak', 'idam': 'this (counsel)', 'prayataḥ': 'with care

• composed, attentive, self-controlled', 'kurunandana': 'O delight of the Kurus

Speaker

विदुर उवाच

Characters & Entities

• Vidura
• Kurunandana (Kuru prince; addressed figure)
• āśīviṣa (venomous serpent)