Shloka 15
सभा-पर्व, अध्याय 56: विदुरस्य द्यूत-निन्दा
Vidura’s Censure of Dicing and Warning to the Kurus
यह जूआ हम खेलनेवालोंके लिये एक विशिष्ट स्वर्गीय सुखका द्वार है। उसके आस- पास बैठनेवाले लोगोंके लिये भी वह वैसा ही सुखद होता है। इस प्रकार इसमें पाण्डवोंको भी हमारे समान ही सुख प्राप्त होगा। अतः आप पाण्डवोंके साथ द्यूतक्रीड़ाकी व्यवस्था कीजिये ।। धृतराष्ट उवाच वाक्यं न मे रोचते यत् त्वयोक्तं यत् ते प्रियं तत् क्रियतां नरेन्द्र । पश्चात् तप्स्यसे तदुपाक्रम्य वाक््यं न हीदृशं भावि वचो हि धर्म्यम्,धृतराष्ट्रने कहा--बेटा! तुमने जो बात कही है, वह मुझे अच्छी नहीं लगती। नरेन्द्र! जैसी तुम्हारी रुचि हो, वैसा करो। जूएका आरम्भ करनेपर मेरी बातोंको याद करके तुम पीछे पछताओगे; क्योंकि ऐसी बातें जो तुम्हारे मुखसे निकली हैं, धर्मानुकूल नहीं कही जा सकतीं
dhṛtarāṣṭra uvāca | vākyaṃ na me rocate yat tvayoktaṃ yat te priyaṃ tat kriyatāṃ narendra | paścāt tapsyase tad-upākramya vākyaṃ na hīdṛśaṃ bhāvi vaco hi dharmyam ||
دھرتراشٹر نے کہا—بیٹے! تم نے جو بات کہی ہے وہ مجھے پسند نہیں۔ اے نریندر، جو تمہیں اچھا لگے وہی کرو۔ مگر جب تم اس جُوئے کو شروع کرو گے تو بعد میں میری باتیں یاد کر کے پچھتاؤ گے؛ کیونکہ تمہارے منہ سے نکلی ایسی بات کو دھرم کے مطابق نہیں کہا جا سکتا۔
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
Even when a ruler chooses to follow personal desire, actions that violate dharma—here, initiating the dice-game—lead to inevitable remorse; speech and counsel should be dharmya (righteous) rather than driven by passion or hostility.
Dhṛtarāṣṭra responds to the proposal to arrange a dice-game with the Pāṇḍavas. He disapproves of the idea, yet weakly permits the king to proceed as he wishes, warning that once the gambling begins the instigator will later regret it because such counsel is not in accord with dharma.