Dyūta-āhvāna: Śakuni’s Proposal, Vidura’s Warning, and the Summons of Yudhiṣṭhira
Sabhā-parva 51
(यश्व स द्विजमुख्येन राज्ञ: शड्खो निवेदित: । प्रीत्या दत्त: कुणिन्देन धर्मराजाय धीमते ।।
Duryodhana uvāca |
Yaś ca sa dvijamukhyena rājñaḥ śaṅkho niveditaḥ |
Prītyā dattaḥ Kuṇindena Dharmarājāya dhīmate ||
Taṁ sarve bhrātaro bhrātre daduḥ śaṅkhaṁ kirīṭine |
Taṁ pratyagṛhṇād Bībhatsus toyajaṁ hemamālinam ||
Citaṁ niṣkasahasreṇa bhrājamānaṁ svatejasā |
Ruciraṁ darśanīyaṁ ca bhūṣitaṁ Viśvakarmaṇā ||
Adhārayac ca dharmajñas taṁ namasya punaḥ punaḥ |
Yo annadāne nadati sa nanādādhikaṁ tadā ||
Praṇādād bhūmipās tasya petur hīnāḥ svatejasā ||
دُریودھن نے کہا— کُنینْد کے راجا نے محبت کے ساتھ، دُویجوں میں برتر کے ذریعے، دانا دھرم راج کو جو شَنکھ پیش کیا تھا—وہ شَنکھ سب بھائیوں نے مل کر کِریٹ دھاری ارجن کو دے دیا۔ بیبھتسو ارجن نے اسے ادب سے قبول کیا۔ وہ آب زاد شَنکھ تھا—سونے کی مالا سے آراستہ، ہزار سونے کے سکّوں سے جڑا ہوا، اپنے ہی نور سے چمکتا، دلکش اور دیدہ زیب؛ گویا خود وشوکرما نے اسے سنوارا ہو۔ دھرم راج نے بھی اسے بار بار نمسکار کر کے پہن رکھا تھا۔ اَنّ دان کے وقت وہ شَنکھ خود بخود بج اٹھا؛ پھر اس کی گرج اور بھی شدید ہو گئی۔ اس عظیم صدا سے وہاں جمع بادشاہوں کی آب و تاب ٹوٹ گئی اور وہ زمین پر گر پڑے۔
दुर्योधन उवाच
The passage links dharmic generosity—especially annadāna (feeding others)—with auspicious power and legitimate kingship. The conch’s self-sounding functions as a moral sign: charity and righteous rule generate a ‘radiance’ that can humble worldly pride.
Duryodhana describes a magnificent conch presented (through a leading brahmin) as a loving gift from the Kuṇinda ruler to Yudhiṣṭhira. The Pāṇḍavas then give it to Arjuna, who receives it respectfully. During the distribution of food-gifts, the conch resounds powerfully, and many kings collapse, overwhelmed by the blast.