Shloka 115
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
Devanagari script
नारद उवाच कच्चिदभ्यागता दूराद् वणिजो लाभकारणात् । यथोक्तमवहार्यन्ते शुल्क शुल्कोपजीविभि:,नारदजीने पूछा--राजन्! कर वसूलनेका काम करनेवाले तुम्हारे कर्मचारीलोग दूरसे लाभ उठानेके लिये आये हुए व्यापारियोंसे ठीक-ठीक कर वसूल करते हैं न? (अधिक तो नहीं लेते?)
Transliteration
nārada uvāca | kaccid abhyāgatā dūrād vaṇijo lābhakāraṇāt | yathoktam avahāryante śulka-śulkopajīvibhiḥ ||
Translation
نارَد نے کہا—اے راجن! کیا نفع کی خاطر دور دراز سے تاجر آتے ہیں؟ اور جو محصول و ٹول وصول کر کے گزران کرتے ہیں، کیا تمہارے کارندے مقررہ قاعدے کے مطابق ہی محصول لیتے ہیں—کچھ زائد تو نہیں لیتے؟
Word by Word
नारदःNarada
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
कच्चित्whether (I wonder), surely?
कच्चित्:
TypeIndeclinable
Rootकच्चित्
अभ्यागताःarrived, come
अभ्यागताः:
TypeAdjective
Rootअभि-आ-गम्
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
दूरात्from afar
दूरात्:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootदूर
वणिजःmerchants
वणिजः:
Karta
TypeNoun
Rootवणिज्
FormMasculine, Nominative, Plural
लाभकारणात्for the sake/cause of profit
लाभकारणात्:
Karana
TypeNoun
Rootलाभ-कारण
FormNeuter, Ablative, Singular
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
उक्तम्as stated, as prescribed
उक्तम्:
TypeAdjective
Rootवच्
FormNeuter, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
अवहार्यन्तेare taken/collected (as dues)
अवहार्यन्ते:
TypeVerb
Rootअव-हृ
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
शुल्कम्toll, tax, duty
शुल्कम्:
Karma
TypeNoun
Rootशुल्क
FormNeuter, Accusative, Singular
शुल्कोपजीविभिःby those who live on/are employed in tax-collection
शुल्कोपजीविभिः:
Karana
TypeNoun
Rootशुल्क-उपजीविन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
नारद उवाच
Characters & Entities
N
NāradaK
King (rājan)M
Merchants (vaṇijaḥ)T
Tax/toll collectors (śulka-upajīvinaḥ)C
Customs/tolls (śulka)Sandhi Notes