Shloka 12
मायासभायां दुर्योधनस्य अवमान-प्रसङ्गः
Duryodhana’s Humiliation in the Hall of Māyā
Devanagari script
पृथिव्यां पार्थिवा: सर्वे अभ्यागच्छन् दिदृक्षव: । चार बाँह और तीन आँखवाले बालकके जन्मका समाचार सुनकर भूमण्डलके सभी नरेश उसे देखनेके लिये आये ।। ११ $ ।। तान् पूजयित्वा सम्प्राप्तान् यथाह स महीपति:
Transliteration
pṛthivyāṃ pārthivāḥ sarve abhyāgacchan didṛkṣavaḥ | caturbāhu-trinetravato bālakasya janma-samācāraṃ śrutvā bhūmaṇḍalasya sarve nareśāḥ taṃ draṣṭum ājagmuḥ || tān pūjayitvā samprāptān yathārhaṃ sa mahīpatiḥ |
Translation
بھیشم نے کہا— “چار بازوؤں اور تین آنکھوں والے بچے کی پیدائش کی خبر سن کر، اسے دیکھنے کی خواہش میں زمین کے سبھی بادشاہ آ پہنچے۔ پھر اس فرمانروا نے آئے ہوئے سلاطین کی ان کے شایانِ شان تعظیم کی اور مناسب طور پر کلام کیا۔”
Word by Word
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपृथिवी
FormFeminine, Locative, Singular
पार्थिवाःkings
पार्थिवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थिव
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
अभ्यागच्छन्came, arrived
अभ्यागच्छन्:
TypeVerb
Rootअभि-आ-गम्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada
दिदृक्षवःwishing to see
दिदृक्षवः:
Karta
TypeAdjective
Rootदिदृक्षु
FormMasculine, Nominative, Plural
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
पूजयित्वाhaving honored
पूजयित्वा:
TypeVerb
Rootपूज्
FormAbsolutive (क्त्वा), Parasmaipada (usage)
सम्प्राप्तान्arrived, who had come
सम्प्राप्तान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-आप् (सम्प्राप्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
आहsaid
आह:
TypeVerb
Rootअह्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
महीपतिःthe king (lord of the earth)
महीपतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमहीपति
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaP
pārthivāḥ (kings)M
mahīpatiḥ (the king/ruler)B
bālaka (the child)P
pṛthivī (earth)B
bhūmaṇḍala (the world)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes