Next Verse

Shloka 1

Adhyāya 33: Antarvedī-Samāgama, Arghya-Nirṇaya, and Śiśupāla’s Objection

नस्ममा न (0) आसजअन+- - इसीको आजकल रोहतक (पंजाब) कहते हैं। (राजसूयपर्व) त्रयस्त्रिंशो 5 ध्याय: युधिष्ठिरके शासनकी विशेषता

vaiśampāyana uvāca | evaṃ nirjitya pṛthivīṃ bhrātaraḥ kurunandana | vartamānāḥ svadharmeṇa śaśāsuḥ pṛthivīm imām ||

ویشَمپاین نے کہا—اے کورو نندن! اس طرح پوری زمین کو فتح کر کے، اپنے اپنے دھرم کے مطابق برتاؤ کرتے ہوئے، وہ بھائی اسی جہان کی حکومت کرنے لگے۔ بھیم سین وغیرہ چار بھائیوں کے ساتھ راجہ یُدھِشٹھِر تمام رعایا پر عنایت کرتا اور سب ورنوں کی حفاظت کرتا تھا۔ یُدھِشٹھِر کسی سے بھی مخالفت کیے بغیر سب کے بھلے میں لگا رہتا۔ “سب کو سیر و شاد کیا جائے؛ خزانہ کھول کر کھلے ہاتھوں دیا جائے؛ زور آزمائی نہ ہو؛ دھرم مبارک ہے”—ان کے سوا پارتھ کے منہ سے اور کچھ سنائی نہ دیتا تھا۔ اس کے ایسے چلن سے دنیا اس سے ویسی ہی محبت کرنے لگی جیسے بیٹا باپ سے۔ اس کا کوئی دشمن نہ تھا، اسی لیے وہ ‘اجات شترو’ کہلایا۔ دھرم راج کی نگہبانی، سچ کی پاسداری اور دشمنوں کے قلع قمع کے باعث رعایا بےفکر ہو کر اپنے اپنے ورن آشرم کے مطابق فرائض میں مشغول رہتی تھی۔

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
निर्जित्यhaving conquered
निर्जित्य:
TypeVerb
Rootनि√जि
Formक्त्वा (absolutive/gerund), parasmaipada (sense)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी
Formfeminine, accusative, singular
भ्रातरःbrothers
भ्रातरः:
Karta
TypeNoun
Rootभ्रातृ
Formmasculine, nominative, plural
कुरुनन्दनO joy of the Kurus
कुरुनन्दन:
TypeNoun
Rootकुरुनन्दन
Formmasculine, vocative, singular
वर्तमानाःacting/behaving (being engaged)
वर्तमानाः:
TypeAdjective
Rootवर्तमान
Formशतृ (present active participle), masculine, nominative, plural
स्वधर्मेणby their own duty
स्वधर्मेण:
Karana
TypeNoun
Rootस्वधर्म
Formmasculine, instrumental, singular
शशासुःruled
शशासुः:
TypeVerb
Root√शास्
Formperfect (liṭ), 3rd, plural, parasmaipada
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी
Formfeminine, accusative, singular
इमाम्this
इमाम्:
TypeAdjective
Rootइदम्
Formfeminine, accusative, singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya (implied by address 'Kurunandana')
P
Pāṇḍava brothers (collectively)
P
Pṛthivī (the earth/kingdom)

Educational Q&A

Legitimate rule is grounded in svadharma: power gained (even by conquest) must be exercised through righteous conduct, restraint, and duty-based governance rather than personal whim.

After establishing supremacy over the realm, the Pāṇḍava brothers begin ruling the earth; the narrator Vaiśampāyana frames their reign as one conducted according to dharma, setting the stage for the Rajasuya-related developments in this section.