नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
vaiśampāyana uvāca |
mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā |
hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān ||
vṛto bharataśārṭūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ ||
وَیشَمپایَن نے کہا—دشمن ریاستوں کو چکناچور کرنے والے عظیم لشکری چکر سے گھِر کر، ہاتھیوں، گھوڑوں اور رتھوں سے بھری اور زرہ و اسلحہ سے آراستہ اس بڑی فوج کے ساتھ، بھرت وَنش کا شیر صفت اور دشمنوں کے غم میں اضافہ کرنے والا مہاپرتاپی بھیم سین، دھرم راج کی آگیا لے کر مشرقی سمت کو فتح کرنے کے لیے روانہ ہوا۔
वैशम्पायन उवाच
The verse highlights disciplined force under legitimate authority: military power is portrayed as effective and overwhelming, yet its ethical framing comes from acting under the king’s command (a rajadharma context) rather than personal impulse.
Vaiśampāyana describes a leading Bharata hero departing with a fully equipped, elephant-horse-chariot-filled army to subdue enemy realms—specifically as part of a campaign to conquer a direction (the eastern quarter in the surrounding narrative).