Shloka 18

Bhīmasena’s Digvijaya and Tribute Return (भीमस्य दिग्विजयः धननिवेदनं च)

Devanagari script

तत्त्रिगर्ता: कौन्तेयं दार्वा: कोकनदास्तथा । क्षत्रिया बहवो राजन्नुपावर्तन्त सर्वश:,तदनन्तर त्रिगर्त, दार्व और कोकनद आदि बहुत-से क्षत्रियनरेशशण सब ओरसे कुन्तीनन्दन अर्जुनकी शरणमें आये

Transliteration

tat trigartāḥ kaunteyaṁ dārvāḥ kokanadās tathā | kṣatriyā bahavo rājann upāvartanta sarvaśaḥ ||

Translation

پھر، اے راجن، تریگرت، دارو اور کوکنَد وغیرہ کے بہت سے کشتری نریش ہر سمت سے پلٹ کر کنتی نندن ارجن کی پناہ میں آ گئے۔

Word by Word

• तत्: then/that (thereupon)
• तत्: Adhikarana
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• त्रिगर्ताः: the Trigartas
• त्रिगर्ताः: Karta
• Type: Noun
• Root: त्रिगर्त
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• कौन्तेयम्: Kunti's son (Arjuna)
• कौन्तेयम्: Karma
• Type: Noun
• Root: कौन्तेय
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• दार्वाः: the Darvas
• दार्वाः: Karta
• Type: Noun
• Root: दार्व
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• कोकनदाः: the Kokanadas
• कोकनदाः: Karta
• Type: Noun
• Root: कोकनद
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• तथा: and also/likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• क्षत्रियाः: kshatriyas (warriors)
• क्षत्रियाः: Karta
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• बहवः: many
• बहवः: Karta
• Type: Adjective
• Root: बहु
• Form: Masculine, Nominative, Plural

• राजन्: O king
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• उपावर्तन्त: returned/turned back; came over (to seek refuge)
• Type: Verb
• Root: उप-आ-वृत्
• Form: Imperfect (Lan), Third, Plural, Atmanepada

• सर्वशः: from all sides; in every way
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वशस्

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Arjuna (Kaunteya)
• Trigartas
• Dārvās
• Kokanadas
• Kṣatriyas
• the King (rājan, addressed listener)