Shloka 44
Jarāsandha–Bhīma Niyuddha-prastāvaḥ
Commencement of the Regulated Duel
महाभारत-- जरासंधके भवनमें श्रीकृष्ण, भीमसेन और अर्जुन भीमसेन और जरासंधका युद्ध बिश्रत: क्षात्रमोज श्ष ब्राह्मण्यं प्रतिजानथ । एवं विरागवसना बहि्माल्यानुलेपना: । सत्यं वदत के यूयं सत्यं राजसु शोभते,“आपलोग क्षत्रियोचित तेज धारण करते हैं, परंतु ब्राह्मण होनेका परिचय दे रहे हैं। इस प्रकार भाँति-भाँतिके रंगीन कपड़े पहने और अकारण माला तथा चन्दन लगाये हुए आप कौन हैं? सच बताइये। राजाओंमें सत्यकी ही शोभा होती है
viśrastaḥ kṣātram ojaś ca brāhmaṇyaṃ pratijānatha | evaṃ virāgavasanā bahirmālyānulepanāḥ | satyaṃ vadata ke yūyaṃ satyaṃ rājatsu śobhate ||
وَیشَمپایَن نے کہا— “تمہاری کشتریہ شان و شوکت گویا ماند پڑ گئی ہے، پھر بھی تم برہمن ہونے کا دعویٰ کرتے ہو۔ ایسے انوکھے رنگوں کے لباس پہنے، بلا سبب ہار اور چندن لگائے—تم کون ہو؟ سچ کہو۔ بادشاہوں میں سچائی ہی زیب دیتی ہے۔”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds satya (truthfulness) as a defining royal virtue: even in tense or suspicious circumstances, a king’s conduct is beautified by truth, and deception is implicitly censured.
In Jarāsandha’s setting, the visitors’ appearance and claimed identity seem inconsistent—martial bearing versus brahmin claim, unusual dress and adornment—prompting a demand to reveal who they are and to speak truthfully.