Shloka 42
Jarāsandha–Bhīma Niyuddha-prastāvaḥ
Commencement of the Regulated Duel
तानुवाच जरासंध: सत्यसंधो नराधिप: । विगर्हमाण: कौरव्य वेषग्रहणवैकृतान् । न स्नातकव्रता विप्रा बहिर्मालल््यानुलेपना:,कुरुनन्दन! उस समय सत्यप्रतिज्ञ राजा जरासंधने वेषग्रहणके विपरीत आचरणवाले उन तीनोंकी निन््दा करते हुए कहा--“ब्राह्मणो! इस मानव-जगतमें सर्वत्र प्रसिद्ध है कि स्नातक-व्रतका पालन करनेवाले ब्राह्मण समावर्तन आदि विशेष निमित्तके बिना माला और चन्दन नहीं धारण करते। मुझे भी यह अच्छी तरह मालूम है। आपलोग कौन हैं? आपके गलेमें फ़ूलोंकी माला है और भुजाओंमें धनुषकी प्रत्यंचाकी रगड़का चिह्न स्पष्ट दिखायी देता है
vaiśampāyana uvāca |
tān uvāca jarāsaṃdhaḥ satyasaṃdho narādhipaḥ |
vigarhamāṇaḥ kauravya veṣa-grahaṇa-vaikṛtān |
na snātaka-vratā viprā bahir-mālyānulepanāḥ ||
تب سچ کے پابند انسانوں کے بادشاہ جراسندھ نے، اے کوروَیہ، اُن تینوں کو—جن کا برتاؤ اُن کے اختیار کیے ہوئے بھیس کے خلاف تھا—ملامت کرتے ہوئے کہا: “اے برہمنو! سْناتک ورت کے پابند برہمن، سماؤرتن وغیرہ کسی خاص موقع کے بغیر نہ تو پھولوں کی مالا پہنتے ہیں اور نہ چندن کا لیپ—یہ بات دنیا میں مشہور ہے اور مجھے بھی خوب معلوم ہے۔ پھر تم کون ہو؟ تمہارے گلے میں پھولوں کی مالا ہے اور تمہاری بازوؤں پر کمان کی ڈوری کے رگڑ کے نشان صاف دکھائی دیتے ہیں۔”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
External signs (dress, garlands, ritual marks) should align with one’s dharma and conduct; a discerning ruler tests appearances against known ethical and social norms, and inconsistency invites scrutiny.
Jarāsandha confronts three visitors who present themselves as Brahmins but display telltale warrior signs (garlands and bowstring abrasions). He reproaches the mismatch between their assumed guise and their behavior, demanding their true identity.