Shloka 1
अध्याय ४ — द्वारकानिमित्तानि, प्रभासगमनम्, मौसलप्रारम्भः
Omens in Dvārakā, Journey to Prabhāsa, and the Musala Outbreak
अत--छक+ चतुथों5 ध्याय: दारुकका अर्जुनको सूचना देनेके लिये हस्तिनापुर जाना, बभ्रुका देहावसान एवं बलराम और श्रीकृष्णका परमधाम- गमन वैशम्पायन उवाच ततो ययुर्दारुक: केशवश्व बश्रुश्न॒ रामस्य पद पतन्तः । अथापश्यन् राममनन्तवीर्य॑ वृक्षे स्थितं चिन्तयानं विविक्ते,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! तदनन्तर दारुक, बभ्रु और भगवान् श्रीकृष्ण तीनों ही बलरामजीके चरणचिह्न देखते हुए वहाँसे चल दिये। थोड़ी ही देर बाद उन्होंने अनन्त पराक्रमी बलरामजीको एक वृक्षके नीचे विराजमान देखा, जो एकान्तमें बैठकर ध्यान कर रहे थे
Vaiśampāyana uvāca | tato yayur dārukaḥ keśavaś ca babhruś ca rāmasya padaṃ patantaḥ | athāpaśyan rāmam anantavīryaṃ vṛkṣe sthitaṃ cintayānaṃ vivikte ||
وَیشَمپایَن نے کہا—اس کے بعد دارُک، کیشو (شری کرشن) اور بَبھرو، رام (بلرام) کے قدموں کے نشانوں کی پیروی کرتے ہوئے روانہ ہوئے۔ تھوڑی ہی دیر میں انہوں نے ایک ویران مقام پر ایک درخت کے نیچے، خاموش تفکر میں محو، بے پایاں دلیری والے رام کو بیٹھا دیکھا۔
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights withdrawal from action into contemplation at the end of a life-cycle: when worldly duties conclude, inner stillness and acceptance of destiny become the fitting response, especially for those who have fulfilled their roles.
After the calamities among the Yādavas, Dāruka, Kṛṣṇa, and Babhru move by tracing Balarāma’s footprints and find him alone under a tree, seated in secluded meditation—foreshadowing the brothers’ imminent departure to their supreme abode.