Shloka 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत कर्णपर्वमें कर्णके रथके पह्ियेका पृथ्वीमें फैसना--इस विषयसे सम्बन्ध रखनेवाला नब्बेवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ९० ॥। (दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल ११८ श्लोक हैं।) वश ःःस बछ। अप ऋाल>ज | ः ! कर्णद्वारा पृथ्वीमें एकनवतितमो<ध्याय: भगवान् श्रीकृष्णका कर्णको चेतावनी देना और कर्णका वध संजय उवाच तमब्रवीद् वासुदेवो रथस्थो राधेय दिष्ट्या स्मरसीह धर्मम् प्रायेण नीचा व्यसनेषु मग्ना निन्दन्ति दैवं कुकृतं न तु स््वम्
sañjaya uvāca | tam abravīd vāsudevo rathastho rādhēya diṣṭyā smarasīha dharmam | prāyeṇa nīcā vyasaneṣu magnā nindanti daivaṃ kukṛtaṃ na tu svam ||
یوں شری مہابھارت کے کرن پَرو میں کرن کے رتھ کے پہیے کے زمین میں دھنس جانے کے بیان سے متعلق نوّاں باب مکمل ہوا ॥۹۰॥ اب اکیانویں باب۔ سنجے نے کہا—تب رتھ پر بیٹھے واسودیو شری کرشن نے رادھےی کرن سے کہا—“یہ خوش بختی ہے کہ یہاں اب تمہیں دھرم یاد آ رہا ہے۔ عموماً دیکھا جاتا ہے کہ نیچ لوگ مصیبت میں ڈوب کر دَیو (قسمت) ہی کو ملامت کرتے ہیں، اپنے کیے ہوئے کُکرموں کو نہیں۔”
संजय उवाच
Educational Q&A
Krishna underscores moral accountability: in adversity, one should not blame fate alone but recognize one’s own actions (kukṛta) and responsibility within dharma.
On the battlefield, Krishna—on the chariot—addresses Karna at a critical moment, remarking pointedly that Karna’s sudden appeal to dharma in crisis contrasts with the common tendency to blame destiny rather than one’s own wrongdoing.