Shloka 62
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
सभायां सूतज: कृष्णां स कथं निहतः परै: । रणभूमिमें जिसके भयसे डरे हुए पुरुषशिरोमणि धर्मराज युधिष्ठिरने तेरह वर्षोतक कभी अच्छी तरह नींद नहीं ली, जिस महामनस्वी बलवान सूतपुत्रके बलका भरोसा करके मेरा पुत्र दुर्योधन पाण्डवोंकी पत्नीको बलपूर्वक सभामें घसीट लाया और वहाँ भी भरी सभामें उसने पाण्डवोंके देखते-देखते समस्त कुरुवंशियोंके समीप पांचालराजकुमारीको दासपत्नी बतलाया, साथ ही जिसने उसे सम्बोधित करके कहा--“कृष्णे! तेरे पति अब नहींके बराबर हैं। ये सभी थोथे तिलोंके समान नपुंसक हो गये हैं। सुन्दरि! अब तू दूसरे किसी पतिका आश्रय ले' पूर्वकालमें जिस सूतपुत्रने सभामें रोषपूर्वक द्रौपदीको ये कठोर बातें सुनायी थीं, वह स्वयं शत्रुओंद्वारा कैसे मारा गया? || ५७--६१ ई || यदि भीष्मो रणश्लाघी द्रोणो वा युधि दुर्मद:,जिसने मेरे पुत्रसे कहा था कि दुर्योधन! यदि युद्धकी श्लाघा रखनेवाले भीष्म अथवा रणदुर्मद द्रोणाचार्य पक्षपात करनेके कारण कुन्तीपुत्रोंकोी नहीं मारेंगे तो मैं उन सबको मार डालूँगा। तुम्हारी मानसिक चिन्ता दूर हो जानी चाहिये
vaiśampāyana uvāca |
sabhāyāṃ sūtajaḥ kṛṣṇāṃ sa kathaṃ nihataḥ paraiḥ |
raṇabhūmau yasya bhayād drutāḥ puruṣaśiromaṇayaḥ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ trayodaśa varṣāṇi kadācid api suṣuptiṃ na lebhe |
yasya balāśrayād mama putro duryodhanaḥ pāṇḍavānāṃ patnīṃ balāt sabhāyāṃ ānīya, tatraiva bhariṣṭhāyāṃ sabhāyāṃ pāṇḍavān paśyataḥ sarvakurūṇāṃ samīpe pāñcālarājakumārīṃ dāsapatnīm iti nyavedayat |
sa ca tāṃ sambodhya uvāca— “kṛṣṇe! tava patayo ’dya nāstīva; ete sarve tuṣāḥ tilā iva klībāḥ; sundari! anyasya patyur āśrayaṃ vraja” iti |
pūrvam evaṃ sabhāyāṃ roṣāt draupadīṃ prati kaṭhorāṇi vacāṃsi śrutvā, sa sūtaputraḥ śatrubhiḥ kathaṃ nihataḥ ||
yadi bhīṣmo raṇaślāghī droṇo vā yudhi durmadaḥ pakṣapātāt kuntīputrān na haniṣyati, tadāham tān sarvān haniṣyāmi; tava mānasī cintā praśāmyatām iti ||
وَیشَمپایَن نے کہا— “وہ سوت پُتر، جس نے کبھی سبھا میں غصّے کے عالم میں کرشنہ (دروپدی) کو سخت اور درشت کلمات سے رسوا کیا تھا، دشمنوں کے ہاتھوں کیسے مارا گیا؟ جس کے خوف سے میدانِ جنگ میں مردوں کے سردار تک لرز اٹھتے تھے، اور اسی دہشت کے سبب دھرم راج یُدھشٹھِر تیرہ برس تک چین کی نیند نہ سو سکا۔ اسی کی قوت پر بھروسا کر کے میرے بیٹے دُریودھن نے پانڈوؤں کی بیوی کو زبردستی دربار میں گھسیٹ لایا؛ اور وہاں، پانڈوؤں کے دیکھتے دیکھتے، تمام کُروؤں کی موجودگی میں، پانچال کی راجکماری کو ‘غلام کی بیوی’ کہہ کر ذلیل کیا۔ اس نے کہا— ‘اے کرشنہ! تیرے شوہر ہیں ہی نہیں؛ یہ سب خالی چھلکوں کی طرح نامرد ہیں؛ اے حسین! اب کسی دوسرے شوہر کی پناہ لے۔’ جو سوت پُتر کبھی راجسبھا میں رنج و غضب سے دروپدی کو ایسی سخت باتیں سناتا تھا، وہ دشمنوں کے ہاتھوں کیسے گرا دیا گیا؟ اور اس نے دُریودھن کو یہ یقین بھی دلایا تھا— ‘اگر جنگ کے فخر والے بھیشم یا جنگ میں سرکش درون، طرف داری کے باعث کُنتی کے بیٹوں کو نہ ماریں، تو میں خود اُن سب کو قتل کر دوں گا؛ تیرے دل کا بخارِ اندیشہ دور ہو۔’”
वैशम्पायन उवाच