Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

अथाभवद्‌ युद्धमतीव दारुणं पुन: कुरूणां सह पाण्डुसृञ्जयै: । शरासिशव्त्यृष्टिगदापरश्वधै- नराश्वनागासुहरं भूशाकुलम्‌,तदनन्तर कौरवोंका पाण्डवों तथा सूंजयोंके साथ पुनः अत्यन्त भयंकर युद्ध होने लगा। वह घमासान युद्ध बाण, खड्ग, शक्ति, ऋष्टि, गदा और फरसोंकी मारसे मनुष्यों, घोड़ों और हाथियोंके प्राण ले रहा था

athābhavad yuddham atīva dāruṇaṃ punaḥ kurūṇāṃ saha pāṇḍu-sṛñjayaiḥ | śarāsi-śakty-ṛṣṭi-gadā-paraśvadhair narāśva-nāgāsuharaṃ bhūśākulam ||

سنجے نے کہا—اس کے بعد کوروؤں کا پانڈوؤں اور سُرنجیوں کے ساتھ پھر نہایت ہولناک جنگ چھڑ گئی۔ تیروں، تلواروں، نیزوں، بھالوں، گداؤں اور کلہاڑوں کے واروں سے وہ انسانوں، گھوڑوں اور ہاتھیوں کی جانیں لینے لگی اور زمین اضطراب میں آ گئی۔

अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
अभवत्arose/occurred
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
Formलङ् (Imperfect), 3, singular, Parasmaipada
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुद्ध
Formneuter, nominative, singular
अतीवexceedingly
अतीव:
TypeIndeclinable
Rootअतीव
दारुणम्terrible
दारुणम्:
TypeAdjective
Rootदारुण
Formneuter, nominative, singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
कुरूणाम्of the Kurus
कुरूणाम्:
TypeNoun
Rootकुरु
Formmasculine, genitive, plural
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
पाण्डुसृञ्जयैःwith the Pāṇḍavas and the Sṛñjayas
पाण्डुसृञ्जयैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्डुसृञ्जय
Formmasculine, instrumental, plural
शरby arrows
शर:
Karana
TypeNoun
Rootशर
Formmasculine, instrumental, plural
असिby swords
असि:
Karana
TypeNoun
Rootअसि
Formmasculine, instrumental, plural
शक्तिby spears/javelins
शक्ति:
Karana
TypeNoun
Rootशक्ति
Formfeminine, instrumental, plural
ऋष्टिby lances
ऋष्टि:
Karana
TypeNoun
Rootऋष्टि
Formfeminine, instrumental, plural
गदाby maces
गदा:
Karana
TypeNoun
Rootगदा
Formfeminine, instrumental, plural
परश्वधैःby axes
परश्वधैः:
Karana
TypeNoun
Rootपरश्वध
Formmasculine, instrumental, plural
नरof men
नर:
TypeNoun
Rootनर
Formmasculine, genitive, plural
अश्वof horses
अश्व:
TypeNoun
Rootअश्व
Formmasculine, genitive, plural
नागof elephants
नाग:
TypeNoun
Rootनाग
Formmasculine, genitive, plural
असुहरम्life-taking (slaying)
असुहरम्:
TypeAdjective
Rootअसुहर
Formneuter, nominative, singular
भूthe earth/ground
भू:
Karma
TypeNoun
Rootभू
Formfeminine, accusative, singular
शाकुलम्confused, tumultuous
शाकुलम्:
TypeAdjective
Rootशाकुल
Formneuter, nominative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kurus (Kauravas)
P
Pāṇḍavas
S
Sṛñjayas
A
arrows (śara)
S
swords (asi)
Ś
śakti (javelin/spear)
ṛṣṭi (lance)
M
mace (gadā)
A
axe (paraśvadha)
M
men (nara)
H
horses (aśva)
E
elephants (nāga)
E
earth/ground (bhū)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical gravity of renewed hostility: once war reignites, it becomes indiscriminate, consuming not only warriors but also animals and the wider world, symbolized by the earth itself being shaken. It implicitly warns that adharma-driven conflict multiplies suffering beyond intended targets.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the fighting has flared up again between the Kaurava forces and the Pāṇḍavas allied with the Sṛñjayas. The battlefield turns into a lethal melee of multiple weapons, causing heavy casualties among men, horses, and elephants.