Shloka 23
कर्णस्य पुत्रो नकुलस्थ राजन् सर्वनश्वानक्षिणोदुत्तमास्त्रै: । वनायुजान् वै नकुलस्य शुभ्रा- नुदग्रगान् हेमजालावनद्धान्,राजन! जैसे घीकी आहुति पड़नेसे अग्नि अत्यन्त प्रज्वलित हो उठती है, उसी प्रकार कर्णका पुत्र बाणोंके प्रहारसे अपनी प्रभासे, अस्त्रोंके प्रयोगसे और रोषसे जल उठा। उसने नकुलके सब घोड़ोंको, जो वनायु देशमें उत्पन्न, श्वेतवर्ण, तीव्रगामी और सोनेकी जालीसे आच्छादित थे, अपने अस्त्रोंद्वारा काट डाला
sañjaya uvāca |
karṇasya putro nakulastha rājan sarvaṁ naśvān akṣiṇod uttamāstraiḥ |
vanāyujān vai nakulasya śubhrān udagragān hemajālāvanaddhān ||
سنجے نے کہا—اے راجن! نکُل کے مقابل کھڑے کرن کے بیٹے نے بہترین استروں سے نکُل کے سب گھوڑوں کو کاٹ ڈالا—وہ وَنایو دیس میں پیدا ہوئے، سفید رنگ کے، تیز رفتار اور سونے کے جال سے ڈھکے ہوئے تھے۔
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ruthless efficiency of war: even what is splendid and carefully prepared (royal horses adorned with gold) is quickly annihilated by superior weaponry. Ethically, it points to the escalating destructiveness of battle and the tragic waste of valuable life and resources once dharma-yuddha boundaries are strained by fury and competitive prowess.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Karṇa’s son (Vṛṣasena), facing Nakula, uses powerful missiles to cut down all of Nakula’s horses—white, swift steeds from the Vanāyu region, ornamented with golden netting—thereby crippling Nakula’s chariot-mobility in the fight.