(तत् सैन्यं भरतश्रेष्ठ वध्यमानं शितै: शरै: । न जहीौ समर प्राप्य फाल्गुनं शत्रुतापनम् ।।
sañjaya uvāca |
tat sainyaṃ bharataśreṣṭha vadhyamānaṃ śitaiḥ śaraiḥ |
na jahau samaraṃ prāpya phālgunaṃ śatrutāpanam ||
tatrādbhūtam apaśyāma kauravāṇāṃ parākramam |
vadhyamānā api yat pārtha na jahur bharatarṣabha ||
taṃ dṛṣṭvā kuravas tatra vikrāntaṃ savyasācinam |
nirāśāḥ samapadyanta sarve karṇasya jīvite ||
اے بھرت شریشٹھ! جب دشمنوں کو تپانے والا فالگُن (ارجن) سامنے آیا تو تیز تیروں سے کٹتی ہوئی بھی آپ کی وہ فوج جنگ سے نہ ہٹی۔ اے بھرت رِشبھ! وہاں ہم نے کوروؤں کی ایک عجیب دلیری دیکھی کہ وہ مارے جاتے ہوئے بھی پارتھ کو چھوڑتے نہ تھے۔ اور وہاں سَویَسَچی ارجن کو یوں وِکرانت دیکھ کر سب کورو کرن کی جان کے بارے میں مایوس ہو گئے۔
संजय उवाच
The verse highlights the kṣatriya ideal of steadfastness: even under lethal pressure, warriors hold their ground. Ethically, it portrays how courage and loyalty can persist amid near-certain defeat, while also showing the psychological turning point where morale collapses when a champion’s survival (Karṇa’s) seems doubtful.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Kaurava army, though pierced by Arjuna’s sharp arrows, did not retreat. Their resistance is described as ‘astonishing valor.’ Yet Arjuna’s overwhelming prowess makes the Kuru forces lose hope that Karṇa will even remain alive.