Previous Verse
Next Verse

Shloka 223

Adhyāya 8: Saṃprahāra-varṇana and Bhīma–Kṣemadhūrti Dvipa-Yuddha

Combat Description and Elephant Duel

घातित: पाण्डवै: शूरै: समरे वीर्यशालिभि: । रथियोंमें श्रेष्ठ जिस राधापुत्रने दुर्योधनकी वृद्धिके लिये कंकपत्रयुक्त, तीखी धारवाले पैने बाण-समूहोंद्वारा समस्त शत्रुओंको परास्त करके उनसे कर वसूल किया था, जो दिव्यास्त्रोंका ज्ञाता, उत्तम अस्त्रोंका जानकार और हमारी सेनाओंका रक्षक था, वह महातेजस्वी धर्मात्मा वैकर्तन कर्ण अपने शूरवीर एवं बलशाली शत्रु पाण्डवोंद्वारा कैसे मारा गया?

vaiśampāyana uvāca | ghātitaḥ pāṇḍavaiḥ śūraiḥ samare vīryaśālibhiḥ | rathīnāṃ śreṣṭhaḥ sa rādheyaḥ (rādhāputraḥ) yaḥ duryodhanasya vṛddhaye kaṅkapatra-yuktaiḥ tīkṣṇa-dhārair painaiḥ bāṇa-saṃghaiḥ samastān śatrūn parājitya tebhyaḥ karaṃ vyāharat | yo divyāstravit, uttamāstra-kuśalaḥ, asmākaṃ senānāṃ rakṣitā ca | sa mahātejasvī dharmātmā vaikartanaḥ karṇaḥ kathaṃ śūravīraiḥ balibhiś ca śatrubhiḥ pāṇḍavaiḥ ghātitaḥ ||

“بہادُر اور زورآور پاندَووں نے میدانِ جنگ میں اسے قتل کر دیا—مگر رتھیوں میں افضل، رادھا پُتر، مہاتجسوی اور دھرماتما ویکرتن کرن کیسے مارا گیا؟ جس نے دُریودھن کی بڑھوتری کے لیے کَنک پتر والے، تیز دھار بाणوں کی بوچھاڑ سے سب دشمنوں کو مغلوب کر کے ان سے خراج وصول کیا تھا؛ جو دیویہ استروں کا جاننے والا، بہترین ہتھیاروں میں ماہر اور ہماری فوجوں کا محافظ تھا—وہ پاندَووں کے ہاتھوں کیسے گرا؟”

घातितःkilled (made to be slain)
घातितः:
Karta
TypeVerb
Rootघातित (√हन् caus. pp.)
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवैःby the Pandavas
पाण्डवैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Instrumental, Plural
शूरैःby the brave (ones)
शूरैः:
Karana
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Instrumental, Plural
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
वीर्यशालिभिःby the valorous/powerful
वीर्यशालिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootवीर्यशालिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
रथियाम्of chariot-warriors
रथियाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथि
FormMasculine, Genitive, Plural
श्रेष्ठःthe best
श्रेष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
राधापुत्रःRadha's son (Karna)
राधापुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootराधापुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
दुर्योधनस्यof Duryodhana
दुर्योधनस्य:
Sampradana
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Genitive, Singular
वृद्धयेfor the increase/prosperity
वृद्धये:
Sampradana
TypeNoun
Rootवृद्धि
FormFeminine, Dative, Singular
कङ्कपत्रयुक्तैःwith (arrows) furnished with heron-feathers
कङ्कपत्रयुक्तैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकङ्कपत्रयुक्त
FormMasculine, Instrumental, Plural
तीक्ष्णधारैःwith sharp-edged (ones)
तीक्ष्णधारैः:
Karana
TypeAdjective
Rootतीक्ष्णधार
FormMasculine, Instrumental, Plural
पैनैःwith keen/pointed
पैनैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपैन (पैना)
FormMasculine, Instrumental, Plural
बाणसमूहैःwith clusters of arrows
बाणसमूहैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाणसमूह
FormMasculine, Instrumental, Plural
समस्तान्all (of them)
समस्तान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसमस्त
FormMasculine, Accusative, Plural
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Plural
परास्त्यhaving defeated
परास्त्य:
Karma
TypeVerb
Rootपरास्त्य (परि+√अस्/√स्था, gerund of परास्ति/परास्त)
FormGerund (Absolutive)
तेभ्यःfrom them
तेभ्यः:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Ablative, Plural
करम्tribute/tax
करम्:
Karma
TypeNoun
Rootकर
FormMasculine, Accusative, Singular
अवसूलयत्collected/levied
अवसूलयत्:
Karta
TypeVerb
Rootअव+√सूल् (or अव+√सुल्)
FormImperfect, 3, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
दिव्यास्त्रज्ञःknower of divine weapons
दिव्यास्त्रज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootदिव्यास्त्रज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्तमास्त्रविद्knower of excellent weapons
उत्तमास्त्रविद्:
Karta
TypeNoun
Rootउत्तमास्त्रविद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्माकम्of us/our
अस्माकम्:
Sampradana
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Plural
सेनानाम्of the armies
सेनानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसेना
FormFeminine, Genitive, Plural
रक्षकःprotector
रक्षकः:
Karta
TypeNoun
Rootरक्षक
FormMasculine, Nominative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
महातेजस्वीof great splendor
महातेजस्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातेजस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्मात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
वैकर्तनःVaikartana (Karna)
वैकर्तनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैकर्तन
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
स्वशूरवीरैःby his own heroic warriors (i.e., by the heroic ones opposed to him in this context)
स्वशूरवीरैः:
Karana
TypeAdjective
Rootस्वशूरवीर
FormMasculine, Instrumental, Plural
बलशालिभिःby the strong
बलशालिभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootबलशालिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
शत्रुभिःby enemies
शत्रुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Instrumental, Plural
पाण्डवैःby the Pandavas
पाण्डवैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Instrumental, Plural
कथम्how
कथम्:
TypeIndeclinable
Rootकथम्
हतःwas slain
हतः:
Karta
TypeVerb
Rootहत (√हन् pp.)
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pāṇḍavas
K
Karṇa
V
Vaikartana (epithet of Karṇa)
R
Rādhā (as Karṇa’s foster-mother; ‘Rādhāputra/Rādheya’)
D
Duryodhana
D
divyāstras (divine weapons)
B
bāṇas (arrows)
K
kara (tribute/tax)
S
senā (army)

Educational Q&A

The verse frames Karṇa’s fall as a moral and narrative paradox: even a mighty, disciplined, and ‘dharmic’ warrior—skilled in divine weapons and devoted to protecting his side—can be overcome in war. It invites reflection on how loyalty, ambition, and the larger course of dharma and destiny can bring about the downfall of even the most formidable individuals.

Vaiśampāyana describes Karṇa’s stature: foremost among chariot-fighters, a master of divine missiles, and a key defender of the Kaurava forces who had subdued enemies and extracted tribute for Duryodhana’s benefit. Against this backdrop, he raises the question of how such a warrior could be slain by the Pāṇḍavas—setting up the account of the circumstances leading to Karṇa’s death.